Sosyal bilgiler dersinde eğitsel oyunlarla değerler eğitimi: Bir eylem araştırması

Bu araştırmanın amacı, ortaokul 7. sınıf sosyal bilgiler dersi "Birey ve Toplum" öğrenme alanında yer alan farklılıklara saygı, sorumluluk ve özgürlük değerlerinin eğitsel oyunlar aracılığı ile kazandırılmasına yönelik eğitim etkinlikleri tasarlayarak bu etkinlikleri uygulamak ve hazırlanan eğitsel oyun etkinliklerinin değer kazandırma açısından öğretme-öğrenme süreçlerindeki verimliliğini ortaya çıkarmaktır. Bu doğrultuda, sosyal bilgiler öğretmenin ve öğrencilerin eğitsel oyunlarla yoğunlaştırılan değerler öğretiminin uygulanması sürecine ilişkin görüşleri de incelenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Bu sayede var olan problemin sonuca ulaşma noktasında daha etkili olabilmesi, öğrenme sürecinde katılımlı bir rol üstlenme ve öğretimin olduğu alanda inceleme imkânı elde edilmiştir. Çalışma grubunu Şırnak'ta ortaokul 7. sınıfta öğrenim gören 9'u erkek, 17'si kadın toplam 26 öğrenci, sosyal bilgiler öğretmeni ve araştırmacı öğretmen oluşturmaktadır. Eylem araştırması öncesinde yapılan iki saatlik gözlem, öğretmenle yapılan görüşmeler, değer potası oyununun oynanması ve ön testle geliştirilmesi hedeflenen değerlerle ilgili öğrencilerin mevcut durumları tespit edilmiştir. Öğrencilerin mevcut durumuna göre etkinlik havuzundan eğitsel oyunlar ve etkinlikler seçilmiş ve uygulamaya geçirilmiştir. Eğitsel oyunları destekleyici okul dışı etkinliği olarak öğrenci ürün dosyaları oluşturulmuş ve düzenli olarak öğrenciler tarafından doldurulmuştur. Eğitsel oyunlarla yoğunlaştırılan sosyal bilgiler ders planları 9 ders saatinde uygulanmıştır. Uygulama sürecini değerlendirmek için ön test - son test anketlerinden, öğrenme sürecinde yapılan gözlemlerden, dokümanlardan ve katılımcılarla yapılan görüşmelerden yararlanılmıştır. Elde edilen nitel veriler içerik analizi ve betimsel analiz teknikleriyle çözümlenmiş; ön test-son test anketleriyle toplanan nicel veriler üzerinde Wilcoxon işaretli sıralar testi yapılmış, ortaya çıkan betimsel istatistikler çözümlenmiş ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonunda, eğitsel oyunlarla yoğunlaştırılmış ve ürün dosyasıyla desteklenmiş öğretimin öğrenme ve öğretme sürecine olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Bu çerçevede yürütülen sosyal bilgiler derslerinin; farklılıklara saygı, özgürlük ve sorumluluk değerlerini geliştirmesi, bilginin hatırda kalma süresini uzatması, derse karşı olumlu tutumları oluşturması gibi konularda katkı sağladığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Değerler Eğitimi, Eylem Araştırma, Eğitsel Oyunlar, Sorumluluk, Özgürlük, Farklılıklara Saygı