Sosyal bilgiler öğretmen adaylarına yönelik geliştirilen geri bildirim öğretim paketinin etkililiğinin belirlenmesi

Geri bildirim, eğitim sürecinde ulaşılması hedeflenen öğrenmeler ile mevcut öğrenmeler arasındaki farkın giderilmesine yönelik sağlanan mesajlardır. Öğrencilerin alınan değerlendirmelerden öğrenmesini sağlayan, onlara öğrenme yolunu gösteren, öğrenmelerini geliştiren ve eğitim sürecinin başarıya ulaşmasına doğrudan etki eden unsurlardan biridir. Özellikle ilerlemeci eğitim anlayışının benimsendiği eğitim sistemlerinde biçimlendirici değerlendirmenin vazgeçilmez bir parçası olarak görülmektedir. Eğitimde geri bildirimin öneminden yola çıkılarak hazırlanan bu doktora tezinin amacı; sosyal bilgiler öğretmen adaylarına yönelik hazırlanan Geri Bildirim Öğretim Paketi (GBÖP)'nin etkililiğini belirlemektir. Karma araştırma yöntemi desenlerinden çok aşamalı desen esas alınarak yürütülen araştırmanın ilk aşamasını ihtiyaç belirleme çalışmaları oluşturmaktadır. Bu kapsamda Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı'nda görev yapan 14 öğretim üyesi, 24 sosyal bilgiler öğretmen adayı ve resmi kurumlarda görev yapan 14 sosyal bilgiler öğretmeninin görüşlerine başvurulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanan veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları öğretmen yetiştirme sürecinde sosyal bilgiler öğretmen adayları için bir geri bildirim eğitimine ihtiyaç olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında program geliştirme adımları takip edilerek GBÖP geliştirilmiştir. Öğretim paketinin etkililiğini belirlemek için nicel veri toplama araçları; Geri Bildirim Öğretim Paketi Akademik Başarı Testi (GBÖPABT) ve Geri Bildirim Öğretim Paketi Öz Yetkinlik Formu (GBÖPÖYF) geliştirilmiştir. Ayrıca deney grubunda yer alan öğretmen adaylarının duyuşsal farkındalıklarını belirlemek için deney öncesinde ve sonrasında uygulanmak üzere Geri Bildirim Öğretim Paketi Farkındalık Formu (GBÖPFF) hazırlanmıştır. Araştırmanın uygulama boyutu ön test-son test ölçümlü ve kontrol gruplu (2x2) yarı deneysel model doğrultusunda tamamlanmıştır. Uygulama süreci Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı 3. sınıfta öğrenim gören deney grubunda 13, kontrol grubunda 13 olmak üzere toplam 26 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. GBÖPABT ve GBÖPÖYF'ndan elde edilen nicel verilerin analizinde Jamovi 2.3 yazılımı ve SPSS 22.0 paket programından yararlanılmıştır. Normallik dağılım sonuçları dikkate alınarak GBÖPABT test puanlarının analizi ANCOVA testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. GBÖPÖYF puanlarına ilişkin deney grubunun ön test ve son test puanlarının karşılaştırılmasında Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, kontrol grubunun GBÖPÖYF ön test ve son test puanlarının karşılaştırılmasında ise Bağımsız Gruplar t Testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının GBÖPÖYF son test puanlarının karşılaştırılmasında Mann Whitney U-Testi kullanılmıştır. GBÖPFF ile elde edilen veriler içerik analizi tekniği çözümlenmiştir. Uygulama sürecinin değerlendirilmesi için araştırmacı raporları da bir veri toplama aracı olarak kullanılırken deney grubu öğretmen adaylarından her ders sonrasında günlükler toplanmış ve uygulama sürecinin sonunda Geri Bildirim Öğretim Paketi Değerlendirme Formu (GBÖPDF) uygulanmıştır. Araştırmacı raporları ve günlükler betimsel analiz tekniği ile GBÖPDF ise içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretim üyeleri, öğretmenler ve öğretmen adaylarının sosyal bilgilerde geri bildirim kullanımının önemli olduğuna ve lisans eğitiminde bir geri bildirim eğitiminin verilmesi gerektiğine inandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca ihtiyaç belirleme çalışmaları sonucunda öğretmen adaylarının geri bildirim hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve sosyal bilgiler eğitiminde etkili geri bildirim verme konusunda yetersiz oldukları belirlenmiştir. Araştırmanın uygulama boyutunda GBÖP'nin deney grubu öğretmen adaylarının akademik başarılarını ve öz yetkinliklerini büyük ölçüde artırdığı ve geri bildirime yönelik duyuşsal farkındalıklarında olumlu etki ortaya çıkardığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda GBÖP'nin öğretmen adaylarının mesleki hayatlarına avantaj sağlayacak içeriğe sahip olduğu saptanmıştır. Bunun yanında öğretim paketinin içerisindeki etkinliklerinin kalıcılığı artırdığı, ilgi çekici olduğu ve etkin katılım sağlamaya yardımcı olduğu belirlenmiştir.