Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital mahremiyete ilişkin metafor algıları üzerine bir inceleme

Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital mahremiyet kavramına ilişkin metaforik algılarını belirlemektir. Nitel araştırma deseninde yapılandırılan bu çalışmaya 150 sosyal bilgiler dersi öğretmeni katılmış, verilerin toplanması için araştırmacının geliştirdiği anket formundan, verilerin çözümlenmesi için içerik analizinden yararlanılmıştır. Veri kaybının önlenmesi ve bulguların somutlaştırılması için nitel araştırma yazılımlarından biri olan MAXQDA 2022 kullanılmıştır. Katılımcıların ürettikleri metaforlarda dijital mahremiyetle ev, özel yaşam ve gizlilik arasında metaforik bağ kurdukları tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların dijital mahremiyete dönük algılarının öncelikle "mekân ve yer" ana kategorisiyle ilişkili olduğu bulgulanmıştır. Katılımcıların dijital mahremiyete dönük ürettikleri metaforlara cinsiyet açısından bakıldığında kadınların dijital mahremiyeti özgür olma ve gizlilik ana kategorileriyle, erkek katılımcıların ise özel alanla ilişkilendirdikleri görülmüştür. Bu yönden kadın katılımcıların erkeklerle karşılaştırıldığında gizlilik konusunu daha fazla önemsedikleri söylenebilir. Üretilen metaforlar medeni durumlarına göre farklı bir eğilim sergilemiştir. Bekâr katılımcılar "hazine, anı, mabet" gibi metaforlar üretirken, evli katılımcılar sorumluluk ve yükümlülük bildiren metaforlar üretmişlerdir. Ayrıca evli katılımcılar gizlilik ve güvenlik içeren metaforlar da aktarmışlardır. Katılımcı sosyal bilgiler öğretmenlerinin ürettikleri metaforların yaş düzeyleri fark etmeksizin mekân ve yer, nesne ve eşya, hayat ana kategorileriyle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Özellikle gizlilik ana kategorisinin çeşitli yaş düzeylerinde daha çok önemsendiği gözlemlenmiştir. Katılımcılar tarafından üretilen metaforlara eğitim düzeyli açısından bakıldığında bir farklılaşmadan söz edilebilir. Lisans düzeyindeki katılımcılar bireysel yaşama dair metaforlar üretirken, lisansüstü düzeydeki katılımcıların ürettiği metaforlar en çok gizlilik kavramıyla ilişkili olmuştur.