Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel ve nitel yöntemin birlikte kullanıldığı karma yöntemin yakınsayan paralel desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Muş İlinde resmi ortaokullarda görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel örneklemi kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen 148 sosyal bilgiler öğretmeninden, nitel örneklemi ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen 17 sosyal bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak; Bolat (2017)'ın geliştirdiği "Eğitim Programı Okuryazarlığı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış "Açık Uçlu Görüşme Formu" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Bonferroni testi kullanılmış, nitel veriler ise içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel sonuçlara göre sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin ölçek genelinde ve alt boyutlarında "yüksek" olduğu tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre eğitim programı okuryazarlık düzeylerinde ölçeğin tamamı ve alt boyutlarında anlamlı bir farklılık oluşmadığı görülmüştür. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeyleri, öğrenim durumu değişkenine göre ölçeğin tamamında ve alt boyutlarında anlamlı farklılık oluşturmuştur. Buna göre yüksek lisans mezunu öğretmenlerin lisans mezunu öğretmenlere göre eğitim programı okuryazarlık düzeyleri daha yüksek seviyededir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeyleri programı inceleme sıklığı değişkenine göre ölçeğin tamamında ve alt boyutlarında anlamlı farklılık oluşturmuştur. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre sosyal bilgiler öğretmenleri, eğitim programı okuryazarlığına ilişkin bilgi ve becerilerinin genel olarak yeterli seviyede olduğunu belirtmişlerdir. Sosyal bilgiler öğretmenleri eğitim programı okuryazarlığını; programı anlama, uygulama, programa hakim olma, program ögeleri bilgi ve becerisine sahip olma olarak tanımlamışlardır. Program okuryazarı olan öğretmenlerin programın ögelerine vakıf olmaları gerektiği, iletişim becerileri yüksek, araştırmacı, programı uyarlayabilen ve süreci yönetebilme becerilerine sahip olmaları gerektiği belirtilmiştir. Öğretmenler, eğitim programı okuryazarlığının; öğretimin kalitesini artırdığını, hedefi anlama, içerik seçimi ve değerlendirme boyutlarında yetkinlik kazandırdığını, mesleki gelişimlerine ve materyal üretmede katkı sağladığını belirtmişlerdir. Ayrıca nitelikli lisans eğitimi ve hizmet içi eğitimler verilerek eğitim programı okuryazarlığı becerisinin geliştirilmesi yönünde öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Eğitim Programı, Eğitim Programı Okuryazarlığı, Sosyal Bilgiler.