Sosyal bilimler disiplinlerinin sosyal bilgiler programlarına ve ders kitaplarına yansıma durumları

Sosyal bilgiler, sosyal bilimler disiplinlerinden alınan içeriğin sade ve anlaşılır bir düzeye getirilerek ilköğretimde ders olarak verildiği bir kavramdır. Bu çalışma, birbirine yakın olan bu iki kavramdan yola çıkılarak sosyal bilimler disiplinlerinin sosyal bilgiler programlarına ve ders kitaplarına yansıma durumlarını incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın konusu, literatürdeki çalışmalara göre özgün olması, sosyal bilgiler içeriğinin büyük bölümünü oluşturan sosyal bilimler disiplinlerinin yansıma durumları ve sosyal bilgilerle ilişkisinin araştırılması, sosyal bilgiler programları ve sosyal bilgiler ders kitaplarına yönelik bir inceleme çalışması olması bakımından önemli görülebilir. Araştırma da nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında belirli bir yol izlenmiş, amaçsal örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle 1998 SBELP, 2006 SBELP, 2018 SBELP, 2018 5.6.7. Sınıf SBÖP ve 2018 SBÖP'e göre hazırlanan 5.6.7. sınıf SBDK, belirlenen problem durumuna göre ele alınmıştır. Veri toplamak için formlar oluşturulmuş, veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışma da veri analizi ise içerik analiziyle yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre SBEL SBÖP ve SBDK'ya programlarına yıllara göre yansıyan sosyal bilimler disiplinlerinde farklılıklar görülmüştür. Fakat sosyal bilimler disiplinlerinin eğitim, öğretim ve öğrenme sürecindeki üç aşaması olan SBELP, SBÖP ve SBDK arasından ilişkisel bir yansıma sorunu vardır. Sosyal bilimler disiplinlerinin ve yansıyan disiplin içeriklerinin programlarda ve ders kitaplarında belirli yerlerde uyumsuzluğu ve farklılığı görülmüştür. Ayrıca sosyal bilimler disiplinleri sosyal bilgiler içeriğine uygulamadan daha çok teorik olarak yansıtılmıştır. Elde edilen bulgulara göre sosyal bilgiler içeriğine "Tarih, Coğrafya, Felsefe, Sosyoloji, Ekonomi, Siyaset Bilimi, Hukuk, Vatandaşlık Bilgisi, İletişim, Antropoloji, Psikoloji, Sosyal Psikoloji, Dilbilim, Din(İlahiyat), Eğitim, Uluslararası İlişkiler" gibi sosyal bilimler disiplinleri yansımıştır. Programlara yansıyan sosyal bilimler disiplinleri ve dersleri yıllara göre farklı ders gruplarında ele alınmıştır. SBELP'te sosyal bilgilerin muhtevasını oluşturan derslerin birçoğu da içeriğini sosyal bilimler disiplinlerinden almıştır. Sonuç olarak sosyal bilimler disiplinlerinin sosyal bilgiler programlarına ve ders kitaplarına yeterince yansıtıldığı fakat belirli disiplinlerde ağırlıklı bir içeriğin olduğu görülmüştür.