Sosyal inşacılık bağlamında Bosna-Hersek'te yabancı savaşçılar ve güvenlik tartışmaları

Tarih boyunca farklı örneklerine rastlanan yabancı savaşçı olgusu, 1980'lerde Afganistan Savaşıyla birlikte 'küresel cihat' bağlamında yeni bir boyut kazanmıştır. Afganistan Savaşının ardından yeni 'cihat sahaları' arayan yabancı savaşçılar, 1992-1995 yılları arasında Bosna-Hersek'te yaşanan savaşa katılmışlardır. Savaş döneminde Bosna-Hersek'e gelen yabancı savaşçıların bir kısmının savaş sonrası dönemde ülkede kalmaya devam etmesi, söz konusu yabancı savaşçılar hakkında güvenlik kaygılarının ortaya konulmasına neden olmuştur. Bu bağlamda, yabancı savaşçıların Boşnak Müslümanlar arasında radikal fikirler yaymasından ve ülkenin 'Afganistanlaşmasından' duyulan endişeler dile getirilmiştir. Günümüzde Bosna-Hersek'ten yabancı savaşçı olarak Suriye ve Irak'taki çatışmalara katılımların yaşanmasıyla ülkedeki yabancı savaşçı olgusu farklı bir boyut kazanmış, bunun sonucunda yabancı savaşçılarla ilgili ortaya konulan güvenlik kaygılarına, ülkeden Suriye ve Irak'a giden, DAEŞ gibi terör örgütlerine katılan yabancı savaşçıların ülkeye geri dönmeleri durumunda oluşturacakları güvenlik tehdidi eklenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, Bosna-Hersek'teki yabancı savaşçı olgusu ile ilgili ortaya konulan güvenlik kaygılarının İnşacı yaklaşım kullanılarak kimlik kavramı perspektifinde analiz edilmesidir. Araştırmada tarihsel olayların anlatımı üzerine kurulu betimsel bir yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın verileri nitel araştırma teknikleri kullanılarak elde edilmiş, bunun yanında araştırmada ortaya konulan argümanlar nicel verilerle desteklenmiştir. Böylece Araştırma ile ilgili veri toplama aşamasında konu ile ilgili literatür taranmış, literatürde yer alan kitaplar, makaleler, raporlar ve internet kaynaklarından ve konu ile ilgili sayısal ve istatistiksel veriler ortaya koyan çalışmalardan yararlanılmıştır. Araştırmada ortaya konulan temel iddialar, İnşacı yaklaşımda ortaya konulan teorik çerçeve kullanılarak test edilmiştir. Bosna-Hersek'te yabancı savaşçılarla ilgili ortaya konulan güvenlik kaygıları kimlik bağlamında analiz edildiğinde, Boşnak toplumunun ve Bosna-Hersek devlet kimliğinin yabancı savaşçıların ülkede güvenlik tehlikesi ortaya çıkaracak boyutta etkinlik kurmalarına izin vermeyeceği sonucuna varılmıştır. Boşnak Müslümanların barışçıl ve farklılıklara karşı hoşgörülü dini kimliği, bunun yanında Boşnakların ve Bosna-Hersek devlet kimliğinin seküler ve Batı yanlısı özelliklere sahip olması, ülkede bulunan yabancı savaşçıların sahip olduğu kimlik özelliklerinden oldukça farklıdır. Bu nedenle yabancı savaşçıların kimliğinin Bosna-Hersek'te kabul görmesi ve Afganistan örneğinde olduğu gibi topluma nüfuz etmesi olası gözükmemektedir.