Sosyal kimlik kuramı bağlamında bireylerin kimlik ve aidiyet tanımlamaları: Kocaeli Kafkas Kültür Derneği örneği

Bu çalışma, son yıllarda artan kimlik ve etnisite tartışmalarına, yüzyıldan fazla zaman önce Türkiye topraklarına gelen Çerkes kimliği ışığında bir değerlendirme sunmak amacıyla hayata geçirilmiştir. Çerkesler 1800'lü yıllardan bu yana Türkiye'de varlık gösteren etnik guruplardan birini meydana getirmektedirler. Literatürdeki çeşitli kaynaklarda Çerkeslere, "Türkiye'deki mevcut kültüre en fazla uyum sağlayabilmiş etnik grup" olarak yer verilmiştir. Bu veri Çerkeslerin sosyal kimlik anlayışlarını ve kimlik tanımlamalarındaki dönüşümü inceleme gerekliliğini doğurmuş, bu çalışmada da bu inceleme, Sosyal Kimlik Kuramı bağlamında gerçekleştirilmiştir. Kimlik literatürde farklı şekillerde tanımlanmıştır. Bu tanımlardan biri de kişi veya grubun kendini tanımlaması ve kendini diğer kişi ve gruplar arasında konumlamasıdır. Kimlik bununla birlikte, kişinin kendisini içerisine doğduğu çevrenin etkisiyle algılayışı ve bu algıdaki pratikleri hayata dökmesiyle ortaya konan bir süreci de ifade etmektedir. Bu anlamda süreç, içerisinde tarihsel, biyolojik, psikolojik, antropolojik ve sosyolojik birçok faktörü ve enstrümanı barındırır. Bu noktada tüm bu enstrümanların bir aradalığı, sosyal bir kimlik olan etnik kimliği ortaya çıkarmaktadır. Çalışmada, Çerkesler'in etnik kimliğine ilişkin doneler elde edilerek, sosyal kimlik kuramı çerçevesinde değerlendirmesi sunulmuştur. Kuramsal, tarihsel ve uygulamalı olmak üzere 3 bölümden oluşan bu çalışmanın kuramsal kısmında Sosyal Kimlik Kuramı ele alınmış, kavramları ve varsayımlarıyla incelenmiştir. Çalışmanın tarihsel kısmında, uygulama evreni olarak seçilen Çerkesler'in sosyal kimliklerine anlam kattığı düşünülen sürgün süreci, nedenleri ve sonuçlarıyla ele alınarak, sürece ilişkin veriler sunulmuştur. Çalışmanın alan araştırması kısmında ise etkin şekilde Kocaeli Kafkas Kültür Derneği'nde varlık gösteren bireylerin, kimlik ve aidiyet tanımlamaları sorgulanarak, Sosyal Kimlik Kuramı bağlamında değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada nitel verilerin toplanması için gözlem ve görüşme tekniklerinden yararlanılmış, veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir Çalışmanın neticesinde; bir kültürü ayakta tutan ve devamını sağlayan dil gibi en temel unsurlardan birini günümüze sağlıklı bir biçimde taşıyamamış olmasına rağmen, hâlâ etkili şekilde ayakta duran ve diğer kültür unsurlarını ve pratiklerini sürekli kılmayı başarmış olan Çerkes toplumunun, bu başarıyı nasıl elde ettiğine dair verilere ulaşılmış ve bu veriler sosyal kimlik kuramı bağlamında değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Kimlik, Etnik Kimlik, Etnik Grup, Aidiyet, Sosyal Kimlik Kuramı, Çerkesler