Sosyal, kültürel ve ekonomik sermayeler ile ebeveyn desteğinin öğrencilerin BİLSEM'e yerleşmelerine etkisi

Bu çalışmada Bilim ve Sanat Merkezlerine (BİLSEM) seçilen öğrencilerin sosyal, kültürel ve ekonomik sermayeleri ile okul algıları ve ebeveyn desteklerinin akranlarından farklılıklarına odaklanılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın amacı; ilkokul öğrencilerinin sosyal, kültürel ve ekonomik sermayesi ile okul algıları ve ebeveyn desteklerini ortaya koyarak bu değişkenlerin BİLSEM'e yerleşmelerindeki etkisini incelemek olarak belirlenmiştir. Nicel araştırma yaklaşımlarından nedensel-karşılaştırma modeli kullanılarak yapılandırılan çalışma iki farklı katılımcı grubu ile gerçekleştirilmiştir. İlk grubu küme örnekleme yöntemiyle belirlenen BİLSEM öğrencilerinin yoğun olduğu ilkokullarda öğrenim gören 489 ilkokul öğrencisi ve ebeveyni oluşturmaktadır. İkinci grup ise BİLSEM'e devam eden 1,257 öğrenci ve 74 mezundan oluşmaktadır. Çalışmada veriler; biri öğrencilere yönelik diğeri öğrencilerin ebeveynlerine yönelik olarak iki farklı veri toplama formu kullanılarak elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler; betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA, ki-kare, korelasyon, ikili ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Çalışmada elde dilen başlıca bulgular şunlardır: (a) BİLSEM'e kabul edilen öğrenciler özel aile pozisyonundadır (tek çocuk veya tek kardeş) ve akranlarına göre erken çocukluk dönemlerinde daha fazla okuryazarlık ve aritmetik etkinliğiyle ilgilenmişlerdir. (b) Kültürel sermaye, ev ortamındaki eğitimsel kaynak yoğunluğu, okul yaşamı algısı ve öğrencilerin okula hazır bulunuşluk düzeyleriyle birlikte BİLSEM'e yerleşme değişkenliğinin %32'sini açıklayabilmektedir. (c) Somutlaştırılmış kültürel sermaye ve aile içi kültürel iletişim BİLSEM'e yerleşmede baskın itici kültürel sermaye güçleridir. (d) Sosyal ve ekonomik sermayenin BİLSEM'e yerleşme üzerinde herhangi bir anlamlı yordayıcılığı yoktur. Mevcut bulgular, temelde zekâ testleri ile öğrenci seçimi yapan BİLSEM'lere kabulün ana belirleyicilerinin ailenin kültürel sermayesi, ev ortamındaki eğitimsel kaynaklar, ebeveyn desteği ve erken okuryazarlık ve aritmetik etkinliklerini gerçekleştirme düzeyleri olduğunu göstermektedir.