Sosyal medyanın Ürdün ve Türkiye'de yaşayan Suriyeli mülteciler üzerindeki etkisi

Bu çalışma, Ürdün ve Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerin bakış açısından sosyal medyanın Suriyeli mülteciler üzerindeki etkilerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Sosyal medya kullanımının Suriyeli mülteciler üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerinin yanısıra mülteci olma zorunluluğuna düşmeden önceki sosyal medya kullanımı, sosyal medyanın işlevselliği ve mültecilik hali ile birlikte başlayan sosyal medya kullanımı ve bu medyanın işlevi, tarihsel akış süreci içinde ayrıntılı olarak kavramsal ve yaşamsal pratikler düzeyinde incelemek, çalışmanın temel çerçevesini ve hedefini oluşturmuştur. Çalışma; Mülteciliğin kavramsal ve uluslararası konumlanışı düzeyinde incelenmesi, Ortadoğuda yaşanan "Baharların" kendi yakın tarihsel süreçleri ile ele alınması, Suriye'de yaşanan çatışma olaylarının yakından analiz edilmesi ve nihayet Ürdün ve Türkiye'deki mülteci kamplarında ve kent sokaklarında, ulaşılabilen Suriyeli mültecilerle yapılan nicel ve nitel Araştırma Yöntemlerine dayalı veri elde etme teknikleri ile ulaşılmış sonuçları içermektedir. Araştırmanın nicel verileri, Ürdün'de 303 ve Türkiye'de 303 olmak üzere toplam 606 Suriyeli mülteci ile yapılan anket tekniğine dayalı saha araştırmasından, nitel veriler ise İstanbul ve Amman'da yapılan odak grup görüşmelerinden elde edilmiştir. Elde edilen verilere göre, mülteci durumuna düşmüş Suriyeliler; aileleri ve akrabalarıyla bağlantı kurma, kendi aralarında arkadaşlıklar kurma, yardım kuruluşlarına ulaşma, yeni beceriler edinme, eğitim, ticaret, sosyal ilişki ağı genişletme gibi konularında fikir sahibi olma, vatandaş gazeteciliği, kolektif hafızanın korunması, ortak acıların paylaşılması ve finansman desteğinin sağlanabileceği çeşitli fonlara erişim yöntemleri konularında, sosyal medyadan yararlanmıştır. Elde edilen veriler arasında, sosyal medyanın mülteciler üzerinde, kolektif hafızanın bozulması, psikolojik sorunların oluşması, kendilerine ilişkin olumsuz algının normalleşmesi, merhamet yorgunluğu ile karşılaşmaları gibi başlıklarda ise oldukça güçlü olumsuz etkilerinin olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırma verilerinin ortaya koyduğu diğer sonuçlar ise, sosyal medyanın bağımlılık yarattığı, aile içi iletişimi olumsuz etkilediği, yoğun bir duygu sömürüsü içerdiği, yanlış yönlendirme ve istismar aracı olarak kullanıldığı, insan kaçakçılığı için ortam sağladığı, yabancı düşmanlığını arttırdığı, mülteci kadınların cinsel istismar ve şiddete dayalı olarak damgalanmasında ve bu yönde olumsuz algıya sahip olunmasında en etkili ortamı yarattığıdır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Suriyeli Mülteciler, Ürdün, Türkiye, Etki.