Sovyetler Birliği İdeolojisinin Azerbaycan Folkoru Üzerindeki Etkisi (1920-1930`lu Yıllar)

ÖZ: 1920-1930`lu yıllarda Sovyetler Birliği Azerbaycan halk edebiyatına baskı uygulayarak kendi ideolojisini edebiyata empoze etmiş, diğer alanlarda olduğu gibi folklor alanında da yeni düşüncenin yaranmasına neden olmuştur. Tarımsal alanda kullanılan kolhoz1 ,folklor alanında kullanılan proletar2 kelimesi buna örnek olabilir. Çalışmanın genelinde, SSCB`nin3 Azerbaycan tarihine, kültürüne, millî ve manevî değerlerine yaptığı olumsuz etkiler üzerinde durulacaktır. Araştırmacılar, örneğin H.Araslı, M.Tehmasib SSCB`nin Azerbaycan folkloruna etkisini iki yönden araştırmıştır. Bunlardan birincisi folklor çalışmalarına, ikincisi folklor ürünlerine yöneliktir. Bu tezin amacı Metin Merkezli Kurama dayanarak folklor ürünlerini incelemektir. Adaptasyon ve harmonizasyon4 , yani, uyarlama ve yeniden kurma metinleri üzerinde yapılacak olan incelemelerde yeni söz ve ifadeler üzerinde durulacaktır. Sovyetler Birliğinin milletleri kontrol etmesinde önemli rol oynayan folklor, Sovyet ideolojisini destekleyen yeni kimlikli insan yaratma düşüncesinde önemli unsur olmuştur ve bu nedenle halk edebiyatı örneklerinde devrim liderleri örneğin Lenin, Stalin, devrimin getirdiği değişiklikler, yenilikler halk kitleleri tarafından benimsetilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde, Bolşevik5 `lerin Azerbaycan`ı işgal etmesi ve bu topraklarda yapmış olduğu baskılar yer almaktadır. Bu bölümde folklor alanı dışında din, dil ve kültüre yapılan değişiklikler de incelenmeye çalışılacaktır. Araştırmanın ikinci bölümünde, Azerbaycan folklor edebiyatının 1920- 1930`lu yıllardaki durumu değerlendirilecek, o dönemde değiştirilen veya yeni yazılan destan örnekleri incelenecektir. Çalışmanın asıl amacı SSCB6 `nin Azerbaycan folkloruna uyguladığı ideolojiyi örneklerle açıklamak ve bu örneklerin çoğunun ne kadar yapmacık olduğunu göstermektir. Bunun nedeni ise halkın bu ideolojiyi kendi iradesi ile değil, rejimin baskısı ile kabullenmesidir.