Spinal anestezi altında sezaryen operasyonlarında oksijen uygulamasının akciğer ultrasonu ve oksijen rezerv indeksi ile değerlendirilmesi

Manolya Alkan Canıtez, Spinal Anestezi Altında Sezaryen Operasyonlarında Oksijen Uygulamasının Akciğer Ultrasonu ve Oksijen Rezerv İndeksi ile Değerlendirilmesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Zonguldak, 2022. Amaç: Bu çalışmada; spinal anestezi altında sezaryen operasyonlarında gebelerdeki farklı oksijen destek uygulamalarının akciğerler üzerindeki etkisinin ultrason ve oksijen rezerv indeksi (ORİ) ile değerlendirilmesi, ikincil olarak yenidoğan üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Etik kurul ve hasta onamları sonrası prospektif randomize çalışmaya spinal anestezi altında sezaryen operasyonu planlanan Amerikan Anestezistler Derneği (ASA) II-III risk grubunda 90 hasta alındı. Rutin monitörizasyona ilave ORİ, perfüzyon indeksi (PI), pleth variability indeksi (PVI) ve rejyonal serebral oksijen saturasyon (rSO2) monitörizasyonları sağlandı veriler düzenli arlıklarla kaydedildi. Spinal anestezi sonrası hastalar 3 eşit gruba ayrıldı, Grup 0'a oda havası, Grup 3'e nazal kanül ile 3L/dk O₂ ve Grup 6'ya basit yüz maskesi ile 6L/dk O₂ uygulandı. Oksijen uygulamaları postoperatif 20 dk.'ya kadar sürdürüldü. Doğumda umblikal kord kan gazı, Apgar skorları kaydedildi. Akciğer havalanması ameliyat öncesi (T0), ameliyat sonrası 0 (T1) ve 20. dakika (T2) ve 6. saat (T3) modifiye akciğer ultrason skoru (LUS) kullanılarak değerlendirildi ve ∆LUS değerleri de kaydedildi. Bulgular: Spinal anestezi sonrası tüm ölçüm zamanlarında ORİ Grup 3 ve Grup 6'da Grup 0'dan yüksekti (p<0.05). İntraoperatif 1. dakika (p=0.001) ve bebek doğum sonrası 10. dakika (p=0.027), 25. dakika (p=0.001) ve 40. dakikadaki (p=0.019) ORI değerleri Grup 3'te Grup 6'ya göre daha yüksekti. Diğer ölçüm zamanlarında Grup 3 ve Grup 6 arasında ORİ değerlerinde fark yoktu. T0 LUS değerleri; Grup 0 ile karşılaştırıldığında Grup 3 (p=0.004) ve Grup 6'da (p=0.001) yüksekti. T0 LUS değerleri Grup 3 ve Grup 6'da benzer bulundu. Grup 0 ∆LUS değerleri açısından Grup 3 ve Grup 6 ile karşılaştırıldığında Grup 3'te tüm zamanlarda ∆LUS değerleri yüksek (T1;p=0.012, T2;p=0.002, T3;p=0.007), Grup 6'da ise T1 (p=0.002) ve T2'de 5 (p=0.004) yüksek bulundu. Grup 3 ve Grup 6'nın ∆LUS değerleri benzerdi. Her grup T1, T2 ve T3 LUS değerleri kendi içinde T0 değerleri ile karşılaştırıldığında Grup 0'da fark gözlenmez iken Grup 3 ve Grup 6'da istatistiksel olarak anlamlı düşüş gözlendi. Tüm hastaların ORİ ve SpO 2 değerleri arasındaki korelasyon analizinde T0, spinal anestezi sonrasında 11.dk., 40.dk ve 45.dk ölçümleri haricinde istatistiksel açıdan anlamlı, pozitif yönlü orta derecede ilişki saptandı (p<0.05). Grupların hemodinamik verileri, rSO2, PVI ve PI değerleri, Apgar skorları benzerdi. Umblikal kord pH değerleri Grup 6'da Grup 3'den yüksek bulundu (p=0.047). Sonuçlar: Spinal anestezi ile gerçekleştirilen sezaryen operasyonlarında oksijen destek tedavilerinin her ikisi de ORİ'yi arttırmakta ve LUS'ları bazale göre iyileştirmektedir. Nazal kanül ile 3L/dk oksijen desteği, yüz maskesi ile 6L/dk oksijen uygulamasına oranla ORİ'yi daha fazla arttırmaktadır. Oda havası ile karşılaştırıldığında LUS'taki düzelme nazal kanül ile 3L/dk O 2 uygulananlarda postoperatif 6. saate kadar sürmektedir. Fetal pH yüz maskesi ile 6L/dk akım uygulanan grupta daha yüksek bulunmakla birlikte, tüm gruplarda normal sınırlar içinde seyretmiştir. Apgar skorları gruplarda benzer bulunmuştur. Bu nedenle spinal anestezi altında gerçekleştirilecek sezaryen operasyonlarında nazal kanül ile 3L/dk oksijen destek tedavisinin tercih edilmesinin daha uygun olacağı düşüncesindeyiz. Anahtar Kelimeler: Akciğer Ultrasonu, Oksijen Rezerv İndeksi, Modifiye Akciğer Ultrason Skoru, Oksijen Uygulaması, Spinal Anestezi, Sezaryen