Spontan intraserebral kanaması hastalarda hematom genişleme skorlamalarının etkinliklerinin karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Spontan intraserebral kanama (İSK) tüm inmelerin %10-20 sini oluşturur ve iskemik inmeye göre daha yüksek mortalite ve morbiditeye sahiptir. Kontrastsız beyin BT ile yapılan ilk tanılama sonrasında kanamanın genişlemesinin öngörülmesi ve prognozun belirlenmesi için nörobelirteçler araştırılmış ve çeşitli skorlar geliştirilmiştir. Çalışmamızda acil servise spontan intraserebral kanama ile başvuran olgularda, intraserebral kanama genişlemesini ön görmede kullanılan BRAIN, BAT, HEP, Brouwers skorlamalarının hematom genişlemesini öngörme başarısını, acil servis sonlanımı ve hastaların 28 günlük mortalitesini belirlemedeki etkinliklerini karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Erişkin Acil Servisine 15.04.2017 - 15.04.2022 tarihleri arasında başvuran ve spontan intraserebral kanama tanısı almış, beyin BT anjiografi (BTA) ve kontrol BBT çekilmiş olan tüm hastaların çalışmaya alındı. Hastaların demografik verileri, klinik değerlendirmeleri ve laboratuvar incelemeleri çalışma formuna kaydedildi. Radyolojik görüntüler çalışma ekibindeki nöroradyologlar tarafından değerlendirildi ve BT'lerde kanamada değişimler ve nörobelirteçler belirlendi. İntraserebral kanama genişlemesini ön görmede kullanılan dört skorlama yönteminin hematom genişlemesini öngörme başarısını, acil servis sonlanımları (servis yatış, yoğun bakım yatış, girişimsel müdahale, cerrahi, exitus) ve hastaların 28 günlük mortalitesini belirlemedeki etkinlikleri karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza toplam 43 hasta dahil edildi ve hastaların 23'ünde (%53,5) hematom hacmi artışı görüldü. Hacim artışını öngörme için yapılan ROC analizlerinde eğri altında kalan alan (AUC), BRAIN için 0,510, BAT için 0,607, Brouwers için 0,538 ve HEP için 0,648 idi. İlk 28 günde 10 hastanın (%23,3) exitus olduğu belirlendi. Mortaliteyi öngörmede HEP skorunun daha başarılı olduğu saptandı (AUC: 0,726 p<0,032). Mortaliteyi öngörme açısından HEP skorunun 3'ün üzerinde olması %70 duyarlı %49,5 seçici olduğu görüldü. Nörobelirteçler açısından yapılan analizlerde ise hematom sınır düzensizliği GKS'de en az iki puanlık düşüşü öngörme, kanama hacim artışını öngörme ve mortaliteyi öngörme açısından değerli bir bulgu olarak saptandı (OR: 10,292 [%95 GA: ] p=0,001, OR: 6,857 p=0,004, OR: 6,154 p=0,034). Klinik kötüleşmeyi öngörmede (GKS düşüşü ≥2 puan), Blackhole bulgusu hematom içinde hipodansite saptanması istatistiksel düzeyde anlamlı saptandı (OR: 7,333 p=0,003, OR: 5,657 p=0,011). Sonuç: HEP skoru, kabul edilebilir bir farkla hematom hacmi artışını öngörebilir ve istatistiksel anlamlılıkla mortaliteyi öngörebilir. Hematom sınır düzensizliği, Blackhole bulgusu ve hematom içinde hipodansite gibi nörobelirteçler gerek hematom genişlemesini öngörmede gerekse de klinik kötüleşmeyi öngörmede yol gösterici olabilirler. Hematom genişleme skorlamaları ve kontrastsız BT nörobelirteçleri daha büyük hasta grupları ve çok merkezli çalışmalar ile araştırılmaya devam edilmelidir. Skorlamalarda yer almayan nörobelirteçler ile değerli klinik veriler birleştirilerek ilerleyen çalışmalarda daha güçlü skorlamalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: Spontan intraserebral kanama, BRAIN skoru, BAT skoru, HEP skoru, Brouwers skoru, bilgisayarlı beyin tomografisi, kafa içi kanama, hematom genişlemesi, hematom sınır düzensizliği, hipodansite, Blackhole bulgusu.