Spor lisesi öğrencilerinin mesleki gelişim süreçlerinde yaşadıkları kariyer kaygılarıyla aile desteği arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırma Türkiye'de Spor Liselerinde spor eğitimi gören öğrencilerin görüşleri doğrultusunda mesleki gelişim süreçlerinde yaşadıkları kariyer kaygılarıyla aile desteği arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de spor liselerinde eğitim alan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma grubu Elazığ Kaya Karakaya Spor Lisesi, Malatya Battal Gazi Spor Lisesi, Şanlıurfa Spor Lisesi, Adıyaman Spor Lisesi, Kahramanmaraş Spor Lisesi ve Siirt Şehit Zafer Kılıç Spor Lisesi'nde spor eğitim gören öğrenciler oluşmaktadır. Araştırma grubu ise rastgele yöntemle seçilmiş 912 öğrenciden oluşmuştur. Öğrencilerin görüşlerini elde edebilmek için iki adet ölçek formu kullanılmıştır. Birinci ölçek, "Kariyer Kaygısı Ölçeği" olup, 14 madde ve 2 boyuttan oluşmaktadır. İkinci olarak, öğrencilerin meslek seçiminde aile desteğini belirlemek amacıyla "Meslek Seçiminde Aile Desteği Ölçeği" olup, 18 madde ve 2 boyuttan meydana gelmektedir. İlk olarak, ölçeklerin ve alt boyutlarından temin edilen verilerin normallik varsayımını gerçekleştirip gerçekleştirilmediğini belirlemek amacıyla normallik testi yapılmıştır. Sonrasında araştırma grubunun, kişisel değişkenlerine göre dağılımını ortaya koymak ve bağımsız değişkenlere bağlı değişim seviyesini değerlendirmek için parametrik ve non-parametrik testler uygulanmıştır. Yine, bağımlı değişkenler arasında ne seviyede ve yönde bir ilişki olduğunu tespit etmek için "Pearson Korelasyon Analizi" yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, cinsiyet, yaş, ailenin aylık geliri, sınıf, anne ve babanın eğitim durumları ve spor lisesinin adı gibi değişkenlerde, geleceğe yönelik meslek seçimi yaparken kariyer kaygısı taşıdıkları ve meslek seçiminde ailelerin öğrencileri etkilediği görülmüştür. Meslek seçimi yapılırken kadınların erkeklere oranla daha kaygılı oldukları tespit edilmiştir. Meslek seçiminde aile desteği konusunda ise yine kadınların erkeklere oranla daha ön planda oldukları ve aile desteğine daha çok ihtiyaç duydukları görülmüştür. Yaş büyüdükçe gelecek kaygısının daha da ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Özellikle ailesinin aylık geliri düşük öğrencilerin meslek seçerken daha çok kariyer kaygısı yaşadığı aile desteğine ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Ebeveynlerin eğitim durumlarının yüksek olmasının öğrencilere meslek seçerken, hedef koyarken daha az kariyer kaygısı duydukları ve daha iyi aile desteği gördükleri belirlenmiştir. "Kariyer Kaygısı Ölçeği" ve "Meslek Seçiminde Aile Desteği Ölçeği" arasında negatif yönde ve çok düşük seviyede ilişkinin olduğu elde edilmiştir. Bu ölçekler arasında en güçlü ilişkinin "Kariyer Kaygısı Ölçeği" ve "Meslek Seçiminde Aile Desteği Ölçeği" arasında (r= -0.477; p<.000) düşük düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, spor liselerinde spor eğitimi gören öğrencilerin, kariyer kaygısı ve meslek seçiminde aile desteği almaları konusunda, bilgi sahibi olmaları amacıyla, spor liselerinde okul rehberlik servislerinin ailelerle işbirliği yaparak kariyer günleri yapılabilir. Okul ders programlarına meslekler ve kariyer kaygıları adı altında belirli gün ve saatlerde bütün öğrencilere meslek seçimi konusunda özellikle lise eğitiminin başlarında detaylı bir şekilde rehberlik yapılabilir.