Spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinin madde bağımlılığından korunma öz yeterlikleri ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

İnsanların herhangi bir sorunla karşılaştıklarında nasıl düşündükleri, hissettikleri veya davrandıkları, çok yönlü kuramsal çalışmaların odak noktası olmuş ve bu süreçte kaygı seviyelerini azaltmak temel bir amaç haline gelmiştir. Gençlerde riskli sağlık davranışlarının yaygınlığına dair veriler incelendiğinde, son yıllarda uyuşturucu, uyarıcı madde ve alkol kullanımının çeşitli ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de artış gösterdiği ve giderek çözümü zorlaşan bir toplumsal sorun haline geldiği belirtilmektedir. Bağımlı olma sürecinde birçok etken rol oynamakla birlikte en çok neden olan olgunun depresyon olduğu söylenebilir. Bu kapsam da spor, hem depresyon hem de madde bağımlılığına yönelmeme konusunda oldukça önemli bir aktivite olduğu söylenebilir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinin madde bağımlılığından korunma öz yeterlikleri ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini Malatya ilindeki 36.144 lise öğrencisi oluştururken örneklemini ise 2023-2024 yılında öğrenim görmekte olan 320 lise öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplamak amacıyla katılımcılara 6 soruluk kişisel bilgi formu, ergenler için madde bağımlılığından korunma öz-yeterlik ölçeği ve beck depresyon ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ilk olarak normallik sınaması yapılmış ve verilerin normallik varsayımlarını sağladığı görülmüştür. Bu nedenle ikili değişkenlerin analizinde Bağımsız örneklem t-testi ikiden fazla olan değişkenler için ise Tek Yönlü Varyans Analizi(ANOVA) kullanılmıştır. Ölçekler arasında ki ilişkinin tespit edilmesi amacı ile pearson kolerasyon analizi yapılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerde gruplar arasındaki farklılığın tespiti için anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Sonuç olarak, katılımcıların depresyon düzeyleri orta düzeyde ve madde bağımlılığından korunma öz-yeterlikleri ise ortalamanın üstünde çıkmıştır. Aynı zamanda beck anksiyete ölçeği ile ergenler için madde bağımlılığından korunma öz-yeterlik ölçeği arasında düşük düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu bağlamda katılımcıların depresyon seviyelerini düşürmeleri ve madde bağımlılığı öz-yeterliliklerini yükseltmek amacı ile sporun önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Bu kapsam da öğrencilerin en çok ilişki içerisinde bulunduğu öğretmenlerin konu hakkında bilinçlendirilmesi ve aileleri ile bütünleşik bir çalışma içerisinde olması gerektiği söylenebilir.