Sporcuların emeklilik kararının belirlenmesinde algılanan sportif yeterlik, hedef yönelimleri ve güdülenme düzeylerinin rolü

Araştırma, sporcuların emeklilik kararı süreçlerini değerlendirmek amacıyla, iki çalışma şeklinde planlanmıştır. Çalışma 1'de Sporcuların Emeklilik Kararı Envanterinin Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin sınanması; Çalışma 2'de sporcuların emeklilik kararının belirlenmesinde bireye özgü motivasyonel faktörlerin rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaların her biri için, en az 3 yıl spor deneyimine sahip sporcular katılmıştır. Çalışma 1'de, Kişisel Bilgi Formu ve Sporcuların Emeklilik Kararı Envanteri; Çalışma 2'de Kişisel Bilgi Formu ve Sporcuların Emeklilik Kararı Envanterinin yanı sıra, Kendini Fiziksel Tanımlama Envanteri, Sporda 2x2 Başarı Hedefleri Envanteri ve Sporda Güdülenme Ölçeği-II kullanılmıştır. Çalışma 1'de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA); çalışma 2'de bağımsız örneklerde t-test ile hiyerarşik regresyon analizleri kullanılmıştır. Çalışma 1'de DFA sonuçları ölçeğin özgün yapısını; Cronbach Alpha ve CR katsayıları güvenirliği desteklemiştir. Çalışma 2'de sporcuların, emekliliğin çekiciliği ve spor kariyerinin çekiciliği alt boyut puanlarında cinsiyete göre anlamlı fark bulunurken; spor deneyimine göre sadece spor kariyerinin iticiliği alt boyut puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Sporcuların emeklilik kararı puanlarında spor türüne göre ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analiz sonuçları ile algılanan sportif yeterliğin, emekliliğin iticiliği ve spor kariyerinin iticiliği alt boyutlarının negatif; emekliliğin çekiciliği ve spor kariyerinin çekiciliği alt boyutlarının pozitif belirleyicisi olduğu ortaya konmuştur. Bir diğer analiz sonucunda ise ustalık-kaçınma alt boyutunun, emekliliğin iticiliği alt boyutunun negatif, spor kariyerinin çekiciliği alt boyutunun pozitif belirleyicisi olduğu; ustalık-yaklaşma alt boyutunun ise emekliliğin çekiciliği alt boyutunun pozitif belirleyicisi olduğu ortaya konmuştur. Elde edilen bulguların yanı sıra performans-kaçınma alt boyutunun emekliliğin çekiciliği alt boyutunun negatif, spor kariyerinin iticiliği alt boyutunun ise pozitif belirleyicisi olduğu da belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca özerk güdülenmenin, spor kariyerinin çekiciliği alt boyutunun pozitif; spor kariyerinin iticiliği alt boyutunun negatif belirleyicisi olduğu ortaya konmuştur. Araştırmada elde edile bulgular ile Sporcuların Emeklilik Kararı Envanterinin geçerli ve güvenilir olduğunun ortaya konmasının yanında; sporcuların emeklilik kararının belirlenmesinde bireye özgü motivasyonel faktörlerin etkili olduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: Atletik Emeklilik, Hedef Yönelimi, Kariyer Geçişi, Özerk Güdülenme, Sportif Yeterlik.