Sporcuların zihinsel dayanıklılıkları ve başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı; sporcularının zihinsel dayanıklılıklarının ve başa çıkma stratejilerinin genel ve alt boyutları dahilinde farklı değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırmaya Kütahya, Isparta ve Burdur ilinde yaşayan 71 kadın sporcu ve 177 erkek sporcu olmak üzere toplam 248 sporcu katılmıştır. Araştırmada, katılımcılara yönelik olarak kişisel bilgi formu; Amirkhan (1990) tarafından geliştirilen, Aysan (1994) tarafından Türkçe'ye çevirisi yapılan "Başa Çıkma Stratejisi Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeğin Sosyal Destek, Problem Çözme ve Kaçınma olarak 3 alt ölçeği vardır. Ölçekte 33 adet soru ve 3'lü Likert tipi bir değerlendirme vardır. 1-Hiç, 2-Biraz, 3-Çok olma durumunu işaret eder. Ayrıca, Madrigal vd. (2013) tarafından geliştirilen Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği'nin (ZDÖ); Erdoğan (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış şeklinden yararlanılmıştır. Bu ölçek ise 11 adet soru ve 5'li Likert tipinden oluşmaktadır. Bunlar; 1-Kesinlikle Katılmıyorum, 2-Katılmıyorum, 3-Karasızım, 4-Katılıyorum, 5-Kesinlikle Katılıyorum. Araştırmada ölçek veri toplama tekniği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 21.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Frekans ve ortalama değerlerinden faydalanılmıştır. Veri toplama araçlarının normal dağılım gösterip göstermediği test edilmiştir. Normal dağılıma uygun olduğu için parametrik testlerden yararlanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerine göre zihinsel dayanıklılık ve başa çıkma stratejisi alt boyutları ile ilgili çözümlemeler için bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi olan (Anova) testi uygulanmıştır. Tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonrası belirlenen anlamlı farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek üzere tanımlayıcı post-hoc analiz tekniklerinden Tukey HSD çoklu karşılaştırma testi yapılmıştır. Ayrıca iki ana faktör olan zihinsel dayanıklılık ve başa çıkma stratejisi alt boyutları dahilinde Korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, sporcuların cinsiyet değişkeni ve aylık gelir durumları ile zihinsel dayanıklılıkları arasında fark bulunmazken; sporcuların aktif olarak spor yapıp yapmama durumuna göre, spor yapma yılı ile, lisanslı olarak yaptıkları branş ile, eğitim durumları ile, duygu durumları ile zihinsel dayanıklılık durumları arasında farklılık tespit edilmiştir. Ayrıca sporcuların cinsiyet değişkeni ve aylık gelir durumları değişkeni ile başa çıkma stratejileri (alt boyutlarıyla birlikte) arasında farklılık tespit edilmezken, sporcuların aktif olarak spor yapıp yapmama durumu ile, spor yapma yılı ile, lisanslı olarak yaptıkları branş ile, eğitim durumları ile duygu durumları ile genel başa çıkma stratejileri arasında farklılık tespit edilmiştir. Son olarak; zihinsel dayanıklılık ve genel başa çıkma stratejilerinden sosyal destek durumları arasında ilişki tespit edilmezken, zihinsel dayanıklılık ile genel başa çıkma stratejisi ve alt boyutlarından problem çözme ve kaçınma arasında ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Zihinsel Dayanıklılık, Başa Çıkma, Spor, Spor Psikolojisi