Olağanüstü hâl ve uluslararası iş birliği davranışları: Kökenleri ve yansımaları

Bu tez sıkıyönetimleri de kavramsal olarak bünyesinde barındıran olağanüstü hâller (OHAL) ile uluslararası iş birliği davranışları arasındaki bağlantıları irdelemektedir. Uluslararası iş birliği davranışları kapsamında da insan hakları normlarına bağlılık, güvenlik ittifakı oluşumu ve milletler arası barışı koruma operasyonlarına katılım değerlendirilmektedir. Bu amaçta, çalışmanın birbiriyle bağlantılı iki temel sorunsalı uluslararası bağlamın OHAL'ler ile ilişkili olup olmadığıyla ve OHAL'lerin devletler arası iş birliği etkileşimlerini nasıl yapılandırdığıyla ilgilenmektedir. Çalışma öncelikle yazındaki hukuki ve siyasal kuramsal tartışmalar ve Boole kavram mantığı çerçevesinde yeni bir OHAL kavramsallaştırması geliştirmekte ve böylelikle olağanüstü durumlar ve dünya siyaseti arasındaki bağlantıları karşılaştırmalı bir düzlemde araştırabilmeye alan açmaktadır. Bu kavramsallaştırmaya göre OHAL'ler bir yönetişim türüdür ve bu yönetimde liderler bir durumu/krizi devletin güvenliği için tehdit olarak tasvir etmekte ve ilgili durumun/krizin çözümü için de olağanüstü eylemler çağrısı yapmaktadır. Fakat, yaygın kanının aksine, OHAL'ler sadece siyasal rejimlerin kurumsallaşmış kriz çözümü yöntemlerini yansıtmamaktadır. OHAL'ler ve OHAL uygulamaları öncelikle bir devletin Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi ve benzeri uluslararası sözleşmelere ne ölçüde uyduğunu ve kriz zamanında dokunulamayacak / askıya alınamayacak haklar ile kısıtlanabilir haklar arasındaki ayırdıma gidip gitmediğini göstermektedir. Ayrıca OHAL'ler halk, yargı, yasama, ordu ve yürütme arasında değişen güç dinamiklerini ortaya koymakta ve bu değişen güç dengesinde OHAL ilan eden liderin iktidarda kalabilmesi için dış müttefiklerin kaynaklarına daha fazla ihtiyaç duyabileceğine işaret etmektedir. Tüm bunlar göz önüne alındığında, çalışmanın kuramsal beklentileri 1975-2018 yılları arasında 24 Latin Amerika ülkesini kapsayan gazete haberlerinin kodlanmasıyla oluşturulmuş, kuramsal temelli ve görgül olarak içsel geçerliliği test edilmiş orijinal kesitler-arası zaman serisi OHAL veri setinde değerlendirilmektedir. Bolivya ve Peru özelindeki iki vaka analiziyle de nedensellik mekanizmaları detaylandırılmaktadır. En nihayetinde, araştırmanın ilk ana bulgusu Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler gibi batılı devletlerle olan siyasal, sosyal, ekonomik ve diplomatik bağların OHAL ilanları ile pozitif ilintili olduğunu göstermekte ve liberal norm yayılımının gücüne işaret etmektedir. İkinci ana bulgu ise OHAL esnasında ordusunu seferber eden devletlerin yeni savunma iş birliği anlaşmaları imzalamaya daha fazla meyil gösterdiğini ve liderlerin siyasal olarak hayatta kalmayı önceliklendirdiklerini ortaya koymaktadır. Tüm bunlara ek olarak, sonuçlar OHAL'lerin uluslararası barışı koruma operasyonlarına katılım ile pozitif bağlantılı olduğunu göstermekte. Bu bulgunun ordunun kriz esnasında sefer edilmesinden bağımsız olarak gözlemlenmesi OHAL ilan eden devletlerin uluslararası toplumdan gelecek fonlara ve yurtdışındaki itibarlarına değer verdiklerini belirtmektedir.