Devlet ve din arasında: Bangladeş'te Aliya Medresesi öğrencilerinin ötekileştirilmesi

Bu sosyolojik ve antropolojik çalışma, Aliya medrese öğrencilerinin kırılgan durumlarını günümüz Bangladeş'inde incelemektedir. Bangladeş'te medrese eğitimi, 1971'deki bağımsızlıktan bu yana, her zaman çekişmeli siyasi tartışmaların merkezinde yer almıştır. Bu bağlamda, bağımsızlıktan sonra laiklik, anayasanın temel direği olarak tanıtıldı ve laik bir ulus inşa etmek için uygulandı. Bu sebeple dini yapı ve kişiler, özellikle de medrese eğitimi, komünalist, ulus karşıtı ve ilkel olarak algılandığı için siyasallaştırıldı ve düşmanlaştırıldı. Bu nedenle Aliya medrese eğitimi 1985 yılına kadar marjinal olarak kaldı ve laik devlet tarafından tanınmadı. Aliya medresesi 1985 yılında kısmen tanındıktan sonra, her ne kadar medrese talebeleri devlet üniversitelerine ve devlet işlerine girmeye başlasa da tarihsel olarak laik söylemin hakim olduğu devlet ve üniversite otoriteleri, medrese öğrencilerinin kabulü için bazı ek şartlar koymaya başladı. Konulan bu ek şartların bir sonucu olarak, yüz binlerce medrese öğrencisi devlet üniversitelerine kabul edilmedi ve eğitim durumları nedeniyle devlet işlerinden reddedildi. Diğer bir deyişle, devletin destek verdiği tarihsel olarak inşa edilmiş yabancılaştırıcı söylem, medrese öğrencilerinin devlet işlerinde çalışma fırsatını engelledi. Böylece medrese öğrencileri, devlet üniversitelerinde ve kamusal alanda şiddete maruz kalarak ulus karşıtı ve komünal unsurlar ile damgalanıyorlar. Bahsedilen kırılgan durumları incelemek için, bu araştırma günümüz Bangladeş'inde medrese öğrencilerinin ötekileştirilmesi ve dışlanmasının anahatlarını çizerek, soybilimsel ve antropolojik bir yaklaşımla öğrencilerin yaşanmış deneyimlerini tarihsel bir bağlamda anlamaya çalışmaktadır. Bu tez aynı zamanda Bangladeş devlet şiddeti ve ayrımcılığı ile Aliya medresesinin sosyolojik ve antropolojik tartışmasına da katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.