Sağır ve işitme engelli yetişkinlerde damgalanma ve ruh sağlığı: Sosyal desteğin düzenleyici rolü

Sağır veya işitme güçlüğü olan bireyler, Türkiye'deki toplam nüfusun %4,5'ini oluşturmaktadır. Bu kişiler, damgalama ve ayrımcılığın yanı sıra toplumla bütünleşmede de zorluklar yaşamaktadırlar. Çalışmalar, sağlık hizmetlerine sınırlı erişime sahip olduklarını ve anksiyete ve depresyon gibi ruh sağlığı sorunları açısından daha yüksek risk altında olduklarını göstermektedir. Mevcut çalışma, bu savunmasız gruba odaklanmakta ve damgalanma, algılanan sosyal destek ve ruh sağlığı sonuçları arasındaki ilişkileri incelemektedir. Bu çalışmada kullanılan veriler sosyal platformlar, sağır ve işitme güçlüğü odaklı dernekler ve ağızdan ağza pazarlama yoluyla toplanmıştır. Çalışma, total veya kısmi işitme kaybı olan ve/veya işitme cihazı veya Türk İşaret Dili (TİD) kullanan, 18—65 yaş arasındaki Türk yetişkinler ile yürütülmüştür. Katılımcılara Türkçe yazılı, sadeleştirilmiş Türkçe yazılı (TİD'e paralel) ve videolu TİD versiyon (altyazılı) olmak üzere üç çevrimiçi anket seçeneği sunulmuştur. Nihai örneklem 97 katılımcıyı içermektedir (%68 kadın; %51 doğuştan sağır veya işitme güçlüğü olan; Ortalama= 32.75; SDyaş= 9.86). Çoklu doğrusal regresyon analizine göre, damgalanma ve algılanan sosyal desteğin sağır veya işitme güçlüğü olan bireyler arasında depresyon ve kaygı ile farklı bağlantıları olduğu bulunmuştur. Spesifik olarak, deneyimlenen damgalanmanın yüksek olmasının, daha yüksek kaygı düzeyiyle (öz-bildirim) ilişkiliydi olduğu, ancak depresyonla ilişkili olmadığı bulunmuştur. İçselleştirilmiş damgalanma ve yaşın, kaygı belirtilerinin güçlü yordayıcıları olduğu, daha genç ve damgalanmayı içselleştiren sağır veya işitme güçlüğü olan bireylerin daha fazla kaygı belirtisi bildirdiği bulunmuştur. Ayrıca, algılanan sosyal destek ve içselleştirilmiş damgalanmanın, birbirlerinden bağımsız olarak depresif semptomlarla bağlantılı oldukları ve birbirleriyle etkileşime girmedikleri saptanmıştır. Bulgular, sağır veya işitme güçlüğü olan bireylerin ruh sağlığı için bir risk faktörü olarak içselleştirilmiş damgalamaya odaklanma ihtiyacını ortaya koymaktadır.