Burkulması önlenmiş çaprazların binaların deprem tepkilerini indirgenmesi üzerindeki etkinliğinin araştırılması

Çelik çapraz elemanlar deprem hareketi süresince yanal ötelenmeyi azaltmak ve enerjiyi sönümlemek için yapılarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte deprem gibi tekrarlı yükler altında, çapraz elemanlar burkulmaya, yanal ötelenmeye ve yük taşıma kapasitelerinin düşmesine neden olan eksenel çekme-basınç etkisine maruz kalırlar. Son yıllarda, aşırı yüklemeler altında oluşan bu olumsuz davranışların üstesinden gelebilmek için, kararlı histeretik davranışa, yüksek süneklik düzeyine ve yüksek oranda enerji sönümleme kapasitesine sahip burkulması önlenmiş çapraz sistemlerin geliştirilmesi için önemli çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, burkulması önlenmiş çaprazların (BÖÇ), yanal yüklemeye maruz kalan yapıların korunması ve tepkilerin azaltılması üzerindeki etkisi ile ilgili analitik (sayısal) bir araştırma sunulmuştur. Bunun için sıradan ve burkulması önlenmiş çapraz sistem bulunduran farklı çerçeveli yapıların sismik davranışları doğrusal olmayan statik analiz yöntemiyle incelemiştir. Vaka çalışması olarak FEMA 356?da belirtilen kat ötelenme oranı sınırlarını sağlamayan 2, 4, 6 ve 8 katlı sıradan moment aktaran çelik çerçeve binalar tasarlanmıştır. Her bir binanın çerçevesi 5 m?lik 4 eşit açıklığa sahiptir. Daha sonra, burkulması önlenmiş çaprazlar farklı şekillerde, ters-V, diyagonal, ayrık-X ve V-çapraz sistemler olarak her bir binanın dış çerçevelerine yerleştirilmiştir. BÖÇ bulunduran ve bulundurmayan binaların performansları doğrusal olmayan analiz ile araştırılmıştır. Sonuç olarak, farklı özelliklere sahip çerçevelerin katlararası ötelenme indeksleri, genel hasar indeksleri, kapasite eğrileri ve plastik mafsal oluşumları karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmiştir.Anahtar kelimeler: Burkulması önlenmiş çapraz; Sıradan çerçeve; Performans özellikleri; Yapısal tepki.