Su kültürü marul yetiştiriciliğinde mikoriza bakteri ve mikroalg ile mineral gübrelerin azaltılması

Bu tez çalışmasında hedef, serada su kültüründe kıvırcık marul yetiştiriciliğinde mineral gübre miktarını yarı yarıya azaltmaktır. Mineral gübreler %50 azaltılınca, bitki büyümesi, verim ve ürün kalitesinin düşmemesi ve korunması biyo-gübreler sayesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada mikroalg, bakteri ve mikoriza biyo-gübreleri kullanılmıştır. Bakteri (Rhizofill) ve mikoriza (Endo Root Soluble) biyo-gübreleri kolay bulunabilen ticari ürünlerden seçilmiştir. Mikroalg ise Ç.Ü. Su ürünleri Fakültesi'nde üretilen mikroalg Chlorella vulgaris kullanılmıştır. Azaltılan mineral gübrelerin verimi biyo-gübrelerin tamamlaması, bitki büyümesi, verim, ürün kalitesi ve bitki besleme yönlerinden incelenmiştir. Verim değerleri uygulamalara göre istatistik olarak faklı bulunmuştur. En yüksek verim değerleri 16.51 kg/m2 ile %100 mineral gübreleme olan kontrol grubundan elde edilirken bunu 16.24 kg/m2 ile %50 Besin+Bakteri izlemektedir ve bu ikisi istatistiksel olarak aynı grupta yer almıştır. Sonraki 3. ve 4. sıradaki verim sıralamasında 13.87 kg/m2 mikoriza ve 13.08 kg/m2 ile mikroalg uygulamaları gelmektedir. Mineral gübreler %50 azaltılıp bunun yerine bakteri, mikoriza ve mikroalg biyo-gübreleri eklendiğinde, birim alana verim, sırasıyla %50 gübreye göre %42, %20 ve %13.6 artmıştır. Bitki boyu, çevresi, marul ağırlığı, yaprak alanı, yaprakta kuru madde oranı, yaprak sayısı gibi parametrelerde biyo-gübrere uygulamaları, sadece %50 mineral gübre kullanılan uygulamadan her zaman daha yüksek değerler göstermiştir. Biyo-gübreler içerisinde bitki gelişmesi bakımından bakterinin biraz daha ön plana çıktığı bunu mikorizanın takip ettiği örülmektedir. En yüksek vitamin C değeri Bakteri uygulamasından alınırken, bunu takip eden mikoriza ve mikroalg uygulamaları gelmektedir. Denemede kullanılan mikorizabiyo-gübresi toplam fenol ve toplam flavonoid içeriği bakımından fark yaratan tek biyo-gübre olmuştur. Denemedeki marul yapraklarındaki nitrat miktarları en yüksek biyo-gübrelerden bakteride kaydedilmiştir. Bu durum Bakteri biyo-gübresinde havanın azotunun nitrat olarak bağlandığını gösterebilir çünkü %100 Besin uygulamasının içerdiği nitrattan bile fazla çıkmıştır. Bu tez çalışmasında elde edilen marullardaki nitrat miktarları Türk Gıda Kodeksinin izin verdiği sınır değerlerin oldukça altında kalmaktadır ve insan sağlığı için tehlike içermemektedir