Sürdürülebilir enerji ve çevre yönetiminde elektrikli çöp kamyonu filosunun rota optimizasyonu

Katı atık yönetimi dünyada özellikle çevresel farkındalığın artması ile birlikte çok daha önemli bir konuma gelmiştir. Katı atık yönetimi sürecinin birçok farklı aşaması bulunmaktadır. Fakat burada en önemli aşamalardan birisi katı atıkların toplanması ve taşınması sürecidir. İlgili süreç içerisinde katı atıkların toplanmasını sağlayan çöp kamyonları ise ulaşım sektörünün diğer paydaşları gibi bir konvansiyonel yakıt tüketicisidir. Burada özellikle bahsi geçen konvansiyonel yakıt tüketimi çevresel açıdan oldukça önemli olumsuz sonuçlarında getirmektedir ve ulaşım sektörü bu tüketimde en büyük paya sahiptir. Ulaşım sektörünün farklı alanlarında bu açıdan alternatif yakıtlı araçların kullanımı ön plana çıkmaktadır ve burada elektrikli araçlar günümüzün en önemli yatırım alanlarından biri konumundadır. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında elektrikli çöp kamyonları için bir rota optimizasyonu çalışması gerçekleştirilmiştir. Optimizasyon probleminin çözümünde literatürde ve hatta endüstride sıklıkla kullanılan Generic Algebraic Modeling System (GAMS) yazılımından yararlanılmıştır. Konvansiyonel yakıtlı çöp kamyonlarının rota optimizasyonu için literatürde farklı çalışmalar mevcuttur. Fakat elektrikli çöp kamyonlarını dikkate alan bir çalışma bilgimiz dâhilinde mevcut değildir. Ayrıca literatürde detaylı şekilde iilgili çöp toplama alanı bilgilerine ulaşmak kolay değildir. Bu açıdan Bakırköy Belediyesi hizmet alanı içerisinde bir bölgede gerçek saha ölçümleri vasıtasıyla veri elde edilmiş ve buna bağlı olarak elektrikli çöp kamyonları için daha sonra referans alınabilecek bir birim enerji tüketimi değeri elde edilmiştir. Bu değerin gerçekliği mukayeseli olarak ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra optimizasyon yaklaşımının sınanması aşamasında gerçek yol bilgisi verileri girdi olarak kullanılan veriye entegre edilmiş ve daha gerçekçi bir yapıda sistem denemesi gerçekleştirilmiştir. Bahsi geçen optimizasyon algoritmasının sağladığı fayda baz durumla mukayeseli olarak gerçek veriler ışığında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çöp kamyonları, elektrikli araçlar, katı atık yönetimi, rota optimizasyonu