Sürdürülebilir esnek üretim hücrelerinin tasarımına yönelik çok amaçlı optimizasyon modelleri

Bu tez çalışmasında, esnek hücresel üretim sistemlerinin tasarımı konusu ele alınmaktadır. Bu konuyla birlikte çevresel, ekonomik, sosyal boyutları içeren sürdürülebilirlik kavramı da göz önünde bulundurulmaktadır. Çalışmada, karbon emisyonları, hücreler arası hareketler, makine işleme, makine ekleme, makine çıkarma, işçi eğitimi ve ek prim (bonus) şeklindeki maliyet kalemleriyle beraber aynı zamanda karbon emisyon miktarının da en aza indirgenmesi hedeflenmektedir. Bunun için hedef programlama, epsilon kısıtlama, artırılmış epsilon kısıtlama (AUGMECON) ve artırılmış epsilon kısıtlama 2 (AUGMECON2) şeklinde dört farklı çok amaçlı tamsayılı matematik programlama modelleri geliştirilmektedir. Bu modellerde, her periyotta parçaların alternatif rotalarının seçilmesi, her periyotta hücrelere işçilerin atanması, her periyotta hücrelere atanan, hücrelere eklenen ve hücrelerden çıkarılan makinelerin sayısının belirlenmesi, her periyotta sistemdeki ve hücrelerdeki toplam işçi sayısının belirlenmesi ve tüm periyotlar boyunca her işçinin alacağı toplam eğitim süresinin belirlenmesi şeklinde kararlar alınmaktadır. Sonuçlar, geliştirilen örnek problem kullanılarak dört farklı çok amaçlı matematik model için LINGO 20.0 optimizasyon programı ile elde edilmiş ve duyarlılık analizleri yoluyla test edilmiştir. Duyarlılık analizleri, parça talepleri, makine kapasitesi, karbon emisyon limiti, hücrelerin makine sayısı için limitleri, hücrelerdeki maksimum işçi sayısı ve işçilerin becerilerine göre geçirebileceği süre limiti değerlerinde yapılan değişikliklerinin etkilerini incelemeyi içermektedir.