Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının kritik başarı faktörleri ve sürdürülebilirlik performansı üzerine etkileri

Günümüzde firmaların, pazar paylarını artırabilmeleri ve uluslararası rekabete girebilmeleri için ekonomik, sosyal ve çevresel hedeflerine dengeli bir şekilde ulaşmaları gerekli hale gelmiştir. Sürdürülebilirlik konularına yönelik geniş ve sistemik bir yaklaşımdan faydalanan araştırmacılar, sürdürülebilirliği tedarik zinciri ile ilişkilendirmenin operasyon yönetimi için çok önemli bir adım olduğunu kabul etmişlerdir. Bu çalışmanın temel amacı, Türk imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi uygulamalarında kritik başarı faktörlerini tespit etmek, bu faktörler arasındaki ilişkileri incelemek ve kritik başarı faktörlerinin firmaların sürdürülebilirlik performansını oluşturan sosyal, ekonomik ve çevresel performansı üzerindeki etkilerini belirlemektir. Çalışma genel olarak iki aşamadan oluşmaktadır. Bunlardan ilki, kritik başarı faktörleri arasındaki hiyerarşik modeli geliştirmek, yönlendirici güç ve bağımlılık güç faktörlerini belirlemek amacıyla yürütülen araştırmadır. Burada, yorumlayıcı yapısal modelleme ve MICMAC analizi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre firmalarının diğer kritik başarı faktörlerini etkileyen en önemli faktörler rekabet baskısı, yönetmelikler ve paydaş baskısıdır. Bunlar dışsal kritik başarı faktörleridir ve tüm faktörler üzerinde doğrudan etkiye sahiptirler. Müşteri yönetimi, çalışan motivasyonu ve iç çevre yönetimi ise diğer faktörlerden etkilenen ve hiyerarşinin en üst seviyesinde yer alan KBF'lerdir. İkinci aşama ise KBF'lerin, sürdürülebilir tedarik zenciri yönetimi uygulamaları ve sürdürülebilirlik performansı üzerindeki etkilerini tespit etmek amacıyla yürütülen anket uygulaması ve analizleridir. Türkiye imalat sanayiinde faaliyet gösteren 450 firmaya uygulanan anket verileri yapısal eşitlik modelleme kullanılarak test edilmiştir. 11 hipotezden sekizi desteklenmektedir. Sonuçlar, içsel ve dışsal kritik başarı faktörlerinin entegre olarak sürdürülebilirlik TZY uygulamaları üzerinde doğrudan bir etkisinin olduğunu, ayrıca, firmanın sürdürülebilirlik performansı üzerinde de anlamlı bir etkisinin olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, sadece çevre yönetimi uygulamalarının, sürdürülebilir üretim uygulamalarının, çalışanların sosyal sorumluluk uygulamalarının ve sürdürülebilirlik tedarikçi ve müşteri yönetimi uygulamalarının sürdürülebilirlik performansı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.