Sürdürülebilir tüketim kapsamında tüketicilerin yeşil satın alma davranışı ve tüketici kaynaklı faktörlerin rolü

Çevre ve sürdürülebilirlik sorunları ile bu sorunlara ilişkin acil alınması gereken önlemler günümüzde, ülke ve devletlerin önemli gündem ve tartışma konuları arasında yer almaktadır. Küresel ısınma, su, hava ve toprak kirliliği, yok olan ormanlar ve bunlarla şiddetlenen iklim değişimi, su kaynaklarının tükenmesi ve salgın hastalık tehditlerine; bugün bütün dünya şahit olmaktadır. İnsanların doğa üzerindeki baskısı ve ekosistemler üzerindeki etkisi bu tehditlerin oluşmasındaki en büyük nedenlerden biri olarak gösterilmektedir. İnsanoğlunun sanayileşme süreciyle başlattığı tüketim toplumunda; doğal kaynakların bilinçsizce kullanımı, artan nüfusun tüketim ihtiyacı, süreç içerisinde değişen tüketim alışkanlıkları gibi pek çok faktör; yeşil tüketim ve yeşil satın alma davranışı yaklaşımlarının daha çok araştırılması ve uygulanmasını gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Türk tüketicilerin yeşil ürün satın alım davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde alternatif bir model önerisi sunmaktadır. Çalışmanın geliştirilen modelinde; yeşil ürün satın alma niyeti aracılığında algılanan tüketici etkinliği, çevresel kaygı ve algılanan tüketici bilgisinin yeşil ürün satın alma davranışı üzerindeki rolü incelenmiştir. Ayrıca bu faktörlerin, tüketicilerin demografik özellikleri ile bağıntıları da araştırılmıştır. Araştırmada online olarak hazırlanan anket, sosyal medya platformları aracılığıyla katılımcılara ulaştırılarak, 342 anket formu verisi elde edilmiştir. Verilerin analizi, SPSS 24 ve AMOS 24 paket programları ile gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, çevresel kaygının yeşil ürün satın alma niyeti üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu fakat yeşil satın alma davranışı üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı görülmektedir. Çevresel kaygıya benzer şekilde algılanan tüketici etkinliği, yeşil ürün satın alma niyeti üzerinde etkili iken yeşil satın alma davranışı üzerinde herhangi bir etkiye sahip değildir. Çevre bilgisinin ise hem yeşil ürün satın alma niyeti hem de yeşil satın alma davranışı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Yeşil satın alma davranışı açısından tüketicilerin cinsiyet ve yaş demografik özelliklerinden arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.