Sürekli Ayaktan Periton Diyaliz (SAPD) hastalarına verilen eğitim ile evde bakım gereksinimlerinin karşılaştırılması

Araştırma, sürekli ayaktan periton diyaliz (SAPD) hastalarına verilen eğitim ile evde bakım gereksinimlerinin karşılaştırılması amacıyla tanımlayıcı ve analitik olarak planlanmıştır.Araştırmanın örneklemini Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Periton Diyaliz Ünitesinde takip edilen 11 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından konu ile ilgili literatür incelenerek ve uzman görüşü alınarak oluşturulan soru formu aracılığı ile elde edilmiştir. Soru formları araştırmacı tarafından 05 Nisan- 08 Mayıs 2004 tarihleri arasında ev ziyareti yapılarak yüzyüze görüşme yöntemiyle, torba değişim işlemi gözlem formu; araştırmacı tarafından ev ziyaretinde bireyin torba değişim işlemi izlenerek doldurulmuştur.Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde ve ortalama gibi tanımlayıcı istatistiklerin yanısıra; nonparametrik testlerden iki ortalamanın karşılaştırılması için Mann-Whitney U Testi, ikiden fazla ortalamaların karşılaştırılması için Kruskal Wallis Testi, bilgi puanı ile torba değişim işlemi puanları arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır.Hastaların %72.7'si (8 kişi) kadın ve yaş ortalamaları 51.90 ± 17.24'dür. Hastaların %45.4'ü (5 kişi) 43-62 yaş grubunda olup, %45.4'ü (5 kişi) ilkokul mezunu ve %81.8'i (9 kişi) evlidir. Hastaların böbrek yetmezliği süreleri, %72.7'sinin (8 kişi) 5 yıldan az, %27.3'ünün (3 kişi) 5-10 yıl arasındadır. SAPD tedavilerini uyguladıkları süreler %54.5'i (6 kişi) 2-3 yıl ve %36.4'ü (4 kişi) 3-4 yıl olarak saptanmıştır.SAPD hastalarının tamamının eğitimlerini hemşireden ve bireysel eğitim aldığı; eğitimin, hastaların çoğunluğuna (%81.8) kateter takıldıktan sonra verildiği; hastaların tamamının verilen eğitimi yararlı bulduğu ve ev ziyaretlerinin yapılmadığı saptanmıştır. Hastaların %32.4'ü hijyen, %26.5'i değişim, %23.5'i enfeksiyon, %8.8'i genel hastalık bilgisi, %8.8'i beslenme konularında eğitim aldıklarını söylemişlerdir.Hastaların tedavi ve bakımlarına ilişkin bilgi puan ortalamasının orta düzeyde olduğu (35.90±13.85) (16-64 puan) söylenebilir. Kadın ve erkek hastaların tedavi ve bakımlarına ilişkin bilgi puanları birbirine yakın ve orta düzeydedir. Genç yaş grubundaki hastaların bilgi puan ortalamaları (44.00±8.00) daha yüksektir. Eğitim düzeyi ortaokul ve üstü mezunu olanların (52.33±11.50) olup, eğitim düzeyi arttıkça bilgi puan ortalamaları da yükselmektedir (p<0.05).Hastaların torba değişimi işlemi puan ortalamaları (47.09±3.35) (40-50 puan) olarak bulunmuştur. Erkek hastaların torba değişim işlemi puan ortalamaları (49.00±1.73) daha yüksek bulunmuştur. Genç yaş grubundaki hastaların değişim işlemi puan ortalamaları (49.00±1.73) ve eğitim düzeyi ilkokul mezunu olanların değişim işlemi puan ortalamaları (49.40±1.34) daha yüksek bulunmuştur (p>0.05).Sürekli ayaktan periton diyalizi tedavisini 1-2 yıl uygulayan hastaların değişim işlemi puan ortalamaları (49.50±0.70) olup, tedavi süresi uzadıkça değişim işlemi puan ortalaması düşmektedir (p>0.05).Hastaların tedavi ve bakımlarına ilişkin bilgi puanları ile torba değişim işlemi puanları arasında pozitif (aynı) yönde orta düzeyde ilişki olduğu bulunmuş, ancak bu ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05).Hastaların bilgi puanlarına paralel olarak torba değişim işlemi puanlarının da artması beklenirken, bilgi puanları düşük olan hastaların çoğunluğunda torba değişim işlemi puanlarının da düşük olduğu saptanmıştır. Hastaların bilgi durumları değerlendirilip gereksinimlerine göre eğitimlerin tekrar edilmesiyle bilgi puanları yükseltilebilir. Bu nedenle hastaların bilgi puanlarının yükseltilmesiyle uygulamalarının da iyileştirileceği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Evde Bakım, Ev Ziyareti, Hasta Eğitimi, Hemşire, Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi.