Sürtünme tipi sönümleyicilerin yapısal davranış üzerindeki etkisi

Bu tez çalışmasında, iki farklı okul yapısının sürtünme tipi sönümleyicili ve sönümleyicisiz olmak üzere performansları değerlendirilmiştir. Aynı zamanda ABAQUS CAE programında teorik deneysel olarak tasarlanan bir doğrusal sürtünme tipi sönümleyicinin yapısı ve davranışı incelenmiştir. Tez çalışması altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, sismik tasarımda geleneksel yaklaşımın dışına çıkıldığında karşımıza çıkan enerji tüketim sistemlerinin önemi, çalışmanın arka planı, amacı ve kapsamında olarak sunulmuştur. İkinci bölümde, yapıların deprem etkilerinde korunması ve deprem performanslarının arttırılması amacıyla kullanılan enerji tüketim sistemleri ve lif takviyeli polimerler hakkında bilgiler verilmiştir. Depremler sırasında sıkça karşılaşılan enerji kesintisinden dolayı herhangi bir güç kaynağına ihtiyaç duyulmayan pasif enerji tüketim sistemleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, teze konu olan sürtünme tipi sönümleyicilerin literatürdeki çalışmalarına yer verilmiştir. Ayrıca ABAQUS CAE programında tasarlanan doğrusal sürtünme tipi sönümleyicinin kararlı ve dikdörtgene yakın histeretik eğrisi sergilenmiş ve yapısında bulunan sürtünme plakaları, dış plakalar, boşluklu plaka ve cıvatalardaki gerilme konturları raporlanmıştır. Sürtünme tipi sönümleyicilerin en önemli parametrelerinden biri olan kayma yükünün hesabının sönümleyici üzerindeki hangi parametrelere bağlı olduğuna değinilmiştir. Sürtünme tipi sönümleyicinin ETABS programında yapıya entegresi konusunda bilgiler verilmiş. Rijitlik ve kayma yükü gibi sönümleyici parametreleri açıklanmıştır. Ardından ETABS programında on bir deprem ivme kaydıyla yapılan zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizlere, yapı elemanlarında kullanılan doğrusal olmayan davranış modellerine ve malzeme modellerine değinilmiştir. Çalışmadaki her iki yapıda da yayılı plastik davranış modeli olan fiber plastik mafsal modeli kolon elemanları için kullanılmıştır. Kiriş elemanlarında ise yığılı plastik mafsal modeli kullanılmıştır. Performans analizi için TBDY 2018'de belirtilen şekil değiştirme ve plastik dönme sınırları bu bölümde açıklanmıştır. Dördüncü bölümde geometrisi kareye yakın okul yapısı, beşinci bölümde ise geometrisi dikdörtgen okul yapısı için elemanların hangi hasar bölgelerinde kaldığı, kat yer değiştirmeleri, kat ötelemeleri, kat kesmeleri, kat ivmeleri, sönümleyicilerin enerji sönüm yüzdeleri ve sönümleyicilerin analiz sonucu elde edilen histeretik eğrileri sunulmuştur. Dördüncü ve beşinci bölümdeki yapılar sönümleyicili ve sönümleyicisiz olmak üzere karşılaştırılmıştır. Altıncı bölümde sonuçlar ve önerilere yer verilmiştir. Altıncı bölümü referanslar ve özgeçmiş kısmı takip etmektedir.