Sürûrî-i Müverrih'in manzum tarihleri (inceleme-transkripsiyonlu metin s.151-250)

Milletleri ayakta tutan değerlerden birisi, hiç kuşkusuz dildir. Milletlerin hayatları, fikirleri, hayalleri hep dille şekil bulmuştur. Vücuda gelen bu eserlerden milletleri tanımak mümkündür. İnsana haz veren, insanda hayranlık uyandıran edebiyat da, milletlerin dille oluşturduğu ortak değerlerdendir. Bu değerleri aktarmak gibi bir kaygısı olmamasına rağmen edebiyat, milletlerin değerleriyle ilgili bizlere zengin bir malzeme sunmaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde, manzum (şiir) eserlerde milletleri daha yakından tanıma fırsatı veren bol malzeme mevcuttur. Şiir sahası çok geniş bir saha. Bu sahanın küçük bir şubesi konumundaki tarih düşürme ise, şiirin formları, ahenk unsurları, sanat ve mazmunları kullanılarak oluşturulan, câmi'lerdeki kitabelerden mezar taşlarına, fetihlerden alışverişlere kadar hayatın her safhasında karşımıza çıkan bir şiir türüdür. Türk-İslam kültür ve medeniyetininin bir parçası ebcedle ilgili kesin sonuçlara ulaşmak için, şair ve müverrih Süruri'nin Kütahya Belediyesi Mustafa Yeşil Kütüphanesi'nde, 12036 demirbaş numarasıyla kayıtlı Divan-ı Süruri'de geçen tarih kıtalarının bir kısmı (151-250) tarihlerin düşürülüş biçimi ve düşürülüş nedeni açısından incelendi. İncelenen bu kısımda Süruri'nin tarihe tanıklık etmesinin ötesinde sağlam bir şiir bilgisine, aruza, ses ve söz sanatlarına hakim olduğu görülmüştür. Yine Süruri'nin tarih düşürme konusunda oldukça yetenekli olduğu, başka şairlerden farklı olarak bir konuya çok sayıda tarih düşürdüğü, birçok tarih düşürme biçimini başarıyla uyguladığı görülmektedir. İnceleme üç bölüm halinde yapılmıştır. Birinci Bölüm'de, Süruri'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği, İkinci Bölüm'de tarihleri konu ve çeşitleri, Üçüncü Bölüm'de incelenen metinlerin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Dipnotlarda da, adı geçen şahsiyetle ilgili bilgiler verilmiştir.