Sykes Picot Antlaşması'nın suni sınırlarında meydana gelen değişikliklerde mezhep faktörü: Suriye örneği

Ortadoğu; jeopolitik konumu ve sahip olduğu zenginliklerinin yanı sıra üç semavi dinin de bu bölgede ortaya çıkması nedeniyle geçmişten günümüze dünya siyasetinde hep önemli bir yere sahip olmuştur. Bu nedenle tarihsel süreç içerisinde daima hâkimiyet mücadelesi yaşanan Ortadoğuda çeşitli medeniyetler ve imparatorluklar söz sahibi olmuştur. Osmanlı'nın 16. Yüzyılda bölgede hâkim güç olmasıyla çeşitli etnik-dini ve mezhebi kesimlerin barış içerisinde yaşadığı dört yüzyıllık bir süreç başlamıştır. Bu süreç Ortadoğu için dönüm noktası olan I. Dünya Savaşı'yla son bulmuştur. Emperyalist devletler savaş sonrası Osmanlı'nın topraklarını paylaşma konusunda anlaşmazlığa düşmemek için henüz savaş devam ederken çeşitli gizli anlaşmalara imza atmıştır. İngiltere ve Fransa arasında 1916 yılında imzalanan Sykes Picot Antlaşması bölgede yeni bir dönemi başlatarak günümüz Ortadoğu sınırlarının ana hatlarını oluşturması nedeniyle bahsi geçen gizli antlaşmalar içerisinde en önemli yere sahiptir. Nehirler veya sıradağlar gibi coğrafi şekillerle birlikte bölgenin etnik dini ve kültürel unsurlarının da göz önünde bulundurularak belirlenen doğal sınırların aksine paralel ve meridyenler dikkate alınıp tamamıyla çıkarlar doğrultusunda oluşturulan suni sınırlar emperyalist devletlerin kullandığı bir olgudur. İngiltere ve Fransa tarafından yeniden oluşturulan Ortadoğu için bu yöntemle masa başında çizilen sınırlar birçok problemi de beraberinde getirmiş ve çoğu kez değişikliğe uğramıştır. Savaş sonrasında bölgede oluşturulacak yeni devletleri bağımsızlığa hazırlama kılıfı neticesinde manda rejimi dönemi resmen başlamış ve Fransa Suriye'deki yönetimi ele geçirmiştir. Bu dönemde Arap milliyetçiliğini ve bağımsızlık hareketlerini yürüten Sünni çoğunluğu kontrol altında tutabilmek adına azınlık gruplardan Nusayriler (Arap Alevileri), Dürzîler ve İsmaililer Fransa tarafından desteklenmiştir. Bu çalışmada Ortadoğuda yürütülen klasik böl ve yönet politikası çerçevesinde körüklenen mezhebi farklılıkların yaşanan sınır değişikliklerindeki rolü Suriye örneği üzerinden incelenmiştir.