Türkçede nesne ve özne ilgi tümcelerinin işlemlenmesinde sözdizimsel işlemlenme farklılıkları ve bellek

Türkçedeki ilgi tümceciklerine odaklanan bu çalışmanın iki amacı vardır: Birinci deneyde, Türkçe literatürde nesne ve özne ilgi tümcecikleri arasındaki sözdizimsel karmaşıklık farkı ile ilgili boşluğu doldurmak amaçlanmıştır. Öz-ilerlemeli okuma testinde (self-paced reading task), cümle işlemlemesindeki zorluk farkını ölçmek için katılımcılardan nesne ve özne ilgi tümceciklerini okumaları istenmiştir. Bu deneyde nesne ilgi tümceciklerinin özne ilgi tümceciklerinden sözdizimsel olarak daha karmaşık olduğu ortaya çıkmıştır. İkinci çalışmada ise cümleler arasındaki karmaşıklık farkının hafıza yükü ile etkileşip etkileşmediği test edilmiştir. Bu amaçla, katılımcılardan karmaşık ve basit yapılı tümcecikleri okumalarının yanı sıra, bir dizi kelime ezberlenmesi istenmiştir. Ezberlenmesi hedeflenen kelimeler, okunan tümcelerdeki isimlerle benzer veya farklı olması açısından ikiye ayrılmaktadır. Hatırlama performansı ezberlenen kelimelerin cümledekilerle benzer olması halinde farklı olduğu durumlara nazaran daha düşüktür. Basit ve karmaşık yapılı tümcecikler karşılaştırıldığında ise hatırlama performansının basit yapılı tümcelerin okunduğu durumlarda daha yüksek olduğu görülmüştür. İkinci deneyin sonuçları sözdizimsel işlemlemenin modüler olmadığını, dilbilimsel ve dilbilimsel olmayan sözel işlemlemenin aynı çalışma belleği kaynağını paylaştığını göstermiştir. Bunun yanı sıra, çevrimdışı (offline) ölçümlerin neden tabiatı itibari ile farklı olduğunu ve çevrimiçi (online) ölçümlerin söz konusu cümle işlemlenmesi olduğunda neden daha güvenilir olduğunu göstermek amacıyla her iki deneyin sonuçları birbirleriyle karşılaştırılmıştır.