Taberi'nin Kuran'daki mesellere yaklaşımı

Taberî'nin Kur'ân'daki Mesellere Yaklaşımı başlıklı bu çalışma, Taberî'nin tefsiri olan Câmiü'l-beyân'ı ana kaynak olarak almıştır. Ana metin incelemesinde tasvir, tahlil ve karşılaştırmalı eleştiri yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmada Kur'ân'ın doğru tercüme edilip anlaşılmasına ve tefsir ilmine katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Bu amaçla hicrî üçüncü yüzyılda yaşamış, tefsir alanının tartışmasız bir otorite olan Taberî'nin Kur'ân'daki mesellere yaklaşımını tespit etmek hedeflenmiştir. Bu bağlamda, dönemin özellikleri, dinî terimlerin oluşum aşamaları ve geçirdiği evrilmeler dikkate alınmıştır. Beş bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Taberî'nin hayatı, yaşadığı dönem ve ilmî kişiliği incelenmiştir. İkinci bölümde Arap dili ve Tefsir usûlü bağlamında mesel ve emsâlü'l-Kur'ân kavramlarının çerçevesi çizilmiştir. Üçüncü bölümde Taberî'nin kıyasî meselleri birer benzetme olarak değerlendirdiği görülmüştür. Bunları te'vîl ederken lafızdan ziyade mesaja odaklandığı tespit edilmiştir. Dördüncü bölümde müfessirin meselleri bir usûl çerçevesinde değerlendirdiği görülmüştür. Onun nezdinde mesellerin tefsirinde lafzî anlamdan önce meselin nesiller boyunca taşınan anlamı önceliklidir. Müfessirin te'vîllerinde tarihsel arka plan değerlendirmeleri yaptığı görülmüştür. Beşinci bölümde yaptığı te'vîllerde meselleri kaynak-delil olarak kullandığı ve meselle istişhâd ettiği ortaya konmuştur. Taberî'nin canlı, hareketli bir tefsir metodolojisine sahip olduğu tespit edilmiştir. Tefsir parametrelerini bağlam, zaman ve konuya göre dengeli bir biçimde kullandığı saptanmıştır. Anahtar Kelime: Tefsîr, Taberî, Câmiu'l-beyân, Mesel, Emsâlü'l-Kur'ân.