Tahsîn Nâhîd ve Ruhsân Nevvâre, hayatları düz yazıları ve ortak eserleri Jön Türk

ÖZET Edebiyat-ı Cedîde'nin dağıldığı 1901'den 1908'e kadar geçen dönemde çeşitli sanat ve edebiyat dergilerinde dağınık bir şekilde yazılan çıkan gençler; edebî çalışmalarını bir düzene koymak ihtiyacı duyarlar. 20 Mart 1909 tarihinde İstanbul'da Hilâl gazetesinin matbaasında ilk toplantılarını yaparak Fecr-i Âtî topluluğunu kurarlar. Bu gençler arasında Tahsîn Nâhîd (1887- 1919) de yer almaktadır. Fecr-i Âtî gençleri, edebiyatın ciddi bir çaba olduğu konusunda hemfikir olmuşlar, Türk edebiyatının geleceğini temsil etmek için büyük gayret sarfetmişlerdir. Tahsîn Nâhîd Türk edebiyatının en kısa süreli (1909-1913) topluluğu olan Fecr-i ÂtVnin uzun soluklu olması için büyük gayret sarfetmiş, bu akıma hizmet etmek için pek çok eser vermiştir. Fecr-i Âtî özelliklerini taşıyan daha çok ferdî ve enfüsî şiirler, te'lif ve adapte tiyatro eserleri, Batı edebiyatında özellikle Fransız edebiyatında yer edinmiş şair ve yazarları tanıtan düz yazılan, tiyatro eleştirileri kaleme almıştır. Yine onunla aym devrede yaşamış, aynı sıkıntı ve edebî kaygılan duymuş olan Ruhsân Nevvâre (Hâdiye Ebüzziyâ) (1884-1913) Fecr-îÂtî topluluğunun içinde yer almadan Fecr-i Âtî özelliklerini göstererek, edebiyata ve çağdaşı kadınlara hizmet yolunu seçmiştir, tik kadın kuruluşu olan Teâlî-i Nisvân derneğinde (1909) Halide Edib [Adıvar] ile birlikte hizmet vermiş, kadınların bıkmadan yorulmadan çalışmalarını, kendilerine ve memlekete faydalı olmalarını tavsiye etmiştir. Çalışmamızın kapsamını, aile ve dost çevresinde bir araya gelen bu iki yazann hayatı, kültürel çevreleri, düzyazılan ve ortak meydana getirdikleri, o dönemde hayli itibâr gören Jön Türk adlı tiyatro eseri oluşturmaktadır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde Tahsîn Nâhîd' in hayaü, ailesi, edebiyata gönül vermiş arkadaşlannın kaleminden zengin kültürel çevresi, ikinci bölümde edebiyat âleminin san yapraklan arasına sıkışmış yazılan ve hayatı hakkında daha önce yapılmış bir çalışmaya rastlamadığımız Ruhsân Nevvâre'nin hayatı, ailesi ve kültürel çevresine değindik. Üçüncü bölüm her iki yazann eserlerine ayrılmıştır. Tahsîn Nâhîd'in şiirleri, tiyatro eserleri, düz yazılan, Ruhsân Nevvâre'nin düz yazılan ve ortak meydana getirdikleri Jön Türk piyesinin tam metni bu bölümde bulunmaktadrr. Meşrûtiyyet'in ilanından hemen sonra kaleme alınmış bu oyun, konu itibanyla büyük ilgi çekmiş, halkın coşkulu alkışlarını kazanmıştır. Dramaturjik bakış açısı ve bulunduğu tarihsel dönemin etkilerini göz önüne alarak incelediğimiz oyunu, kişileştirme düzeni, konu, mekân, zaman, gerilimler ve dil - üslûb gibi başlıklar altında ele aldık. vmHayatını sanata ve edebiyata adayan Tahsin Nâhîd'in şiirleri Fecr-i Atî şiirlerinin özelliklerini taşır. Şiirlerinde Ahmed Hâşim, Tevfîk Fikret ve Yahya Kemal'in etkileri görülen Tahsin Nâhîd, daha çok kadın, aşk ve tabiat konularını özellikle de kamer, zühre, mehtab temlerini işlemiş, romantizmi ve Büyükada sevgisi ona "Ada Şâiri" unvanını kazandırmıştır. Onun tiyatroya olan yeteneği, şiire olan yeteneğinden daha üstün görülmüş, Türk tiyatrosu için umut vaad etmiş ama kısa ömrü buna müsâde etmemiştir. Tahsin Nâhîd ve Ruhsân Nevvâre Türk edebiyatında belirli bir dönemin hoş bir sadası olmuş, dost ve birleştirici karakterleriyle ileride Türk edebiyatına imzasını atacak sanatçıların yetişmesine katkıda bulunmuşlardır. IX