Tanah çerçevesinde Yahudiliğin Ürdün (Şeria) nehri doğusundaki topraklara bakışı

Vaat Edilmiş Topraklar doktrininin Yahudi geleneğindeki merkeziyetine rağmen, Yahudiliğin kutsal kitabı Tanah'ta bu toprakların sınırlarını ele alan metinleri incelediğimizde ilgili ifadelerin muğlak ve çelişkili olduğu görülmektedir. Ancak Yahudilik tarihine bakıldığında İsrailoğulları'nın ele geçirdiği ilk topraklar, Ürdün Nehri'nin doğusundaki bölge olarak karşımıza çıkmaktadır; bu bölge de ele geçirildikten sonra Musa tarafından Gad ve Ruben kabileleri ile Manaşe kabilesinin yarısına verilmiştir. Böylece Ruben ve Gad kabileleriyle Manaşe kabilesinin yarısı, Asur İmparatorluğu'nun Kuzey (İsrail) Krallığı'nı yıktığı sürece kadar Ürdün Nehri'nin doğusunda ikamet etmiştir. Bu bağlamda Tanah'ın bazı pasajlarında nehrin doğusunda kalan bölgenin vaat edilmiş topraklar kapsamında görülmesinin arka planını incelemek gerekmektedir. Bu gereklilikten hareketle çalışmamızda Yahudilerin temel ideolojilerini ve kimliklerini şekillendiren Tanah metinlerinin Yahudiliğin Ürdün Nehri doğusundaki topraklara bakışı incelenmiştir. "Tanah Çerçevesinde Yahudiliğin Ürdün (Şeria) Nehri Doğusundaki Topraklara Bakışı" başlığını taşıyan çalışmamız, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte konuya ilişkin temel kavramlar ve Tanah'ta Ürdün Nehri doğusundaki topraklar için kullanılan isimler incelenmiştir. Bunların yanı sıra giriş bölümünde, Yahudi kutsal metninin oluşum sürecine ilişkin yapılan kutsal metin tenkidi kapsamındaki çalışmalar ışığında, vaat edilen toprakların sınırları hakkındaki anlatımların arka planına yüzeysel biçimde temas edilmiştir. Birinci bölümde Tanah çerçevesinde, Yahudilerin Mısır'dan çıkışından Kenan topraklarında devletleştiği döneme kadar (MÖ XI. yy'a kadar) Ürdün Nehri'nin doğusunun durumu ele alınmıştır. İkinci bölümde krallığın kurulduğu, bölündüğü ve yıkıldığı süreçte Ürdün Nehri'nin doğusundaki toprakların vaziyeti incelenmiştir. Çalışmamızın sonuç kısmında ise Tanah metinleri kapsamında Yahudiliğin Ürdün Nehri doğusundaki topraklara bakışına dair ulaştığımız bilgiler değerlendirilmiştir.