Tarihi alanlarda risk yönetimi: Ankara kalesi örneği

Geçmişten günümüze kültürel mirasımız tarih boyunca korunmaya çalışılmış fakat her zaman çeşitli risklerle karşı karşıya kalmıştır. Özellikle sel, yangın, deprem gibi doğal tehlikelerin bulunduğu alanlarda kültürel miras birçok riskle karşı karşıya kalmıştır. Tarih boyunca çeşitli doğal ve insan kaynaklı tehlikeler nedeniyle yeri doldurulamayacak kadar değerli ve önemli kültürel kaynakları kaybettiğimize şahitlik etmiş bulunmaktayız. Kültürel mirasımız sadece afetlerden dolayı risk altında değildir, aynı zamanda acil durum, afet sonrası kurtarma çalışmaları ve afet sonrası yeniden yapılanma aşamalarında da birçok riskle karşı karşıya kalmaktadır. Bu risklerin dışında uzun süreli olarak yavaş ilerleyen fakat kültürel miras için risk faktörü olan artan nüfus, kentleşme baskısı, kalkınma baskıları, imar düzenlemeleri, yoksulluk, vandalizm, turizm etkisi, tedbirsizlik, taşıyıcı sistem hasarı, kötü kullanım gibi faktörler de kültürel mirasa karşı risk oluşturmaktadır. Risk oluşturan faktörler sadece anıtsal yapılar için değil aynı zamanda kentsel alanlarda da kültürel miras yapı ve yapı gruplarını tehdit etmektedir. Türkiye'deki kentsel miras alanlarındaki yapılara ilişkin yeterli düzeyse envanter çalışmalarının bulunmayışı kültürel mirası tehdit eden unsurların etkilerinin değerlendirilmesini güçlendirmiştir. Tehdit unsurlarının kentsel alanlara doğru ilerlediğine dikkat çekmek gerekir. Çeşitli değişim, dönüşüm süreçlerine maruz kalan, özgün dokuları göz ardı edilerek onarılmaya çalışılan yapılar, yanlış uygulamalar ve gerekli tedbirlerin alınamaması nedeniyle zaman içerisinde kontrol edilmesi zor bir hal almakta ve kaderine terk edilmektedir. Bu tez kapsamında Anadolu'nun başkenti Ankara'nın Kale ve çevresindeki yapıların risk analizleri değerlendirmeye alınmıştır. Ankara, Bizans ve Selçuklu döneminden sonra 1920'lerde kale ve çevresinde ilk zamanlar küçük birbirinden ayrı kale eteğinde yer alan geleneksel konutlardan meydana gelmiş bir kenttir. Zamanla gelişen bölge birçok medeniyete de ev sahipliği yapmıştır. Çalışma kapsamında zaman içerisinde hızla değişen ve gelişen bu bölgede yer alan tarihi yapıların risk analizleri yapılarak öncelikli riskler belirlenmiş ve bu risklerin yönetimine yönelik öneriler getirilmiştir.