Tarihi binalarda titreşim ölçümü ve tarihi binaların sonlu elemanlar yöntemi ile modellenmesi

Mevcut yapıların özellikle yığma tarzında inşa edilmiş yapıların dış yükler altında ve deprem, ısı, rüzgar vb yükler altında değerlendirilmesinde birçok parametre belirsizdir. Bunun yanı sıra yığma bir duvarın taşıma gücü, basınç ve çekme dayanımlarının tespiti de kolay bir yöntem değildir. Dolayısıyla yapının deprem davranışının, öz değerlerinin, periyotlarının ve mod şekillerinin başlangıçta bilinmesi, gerek yapının modellenmesinde ve gerekse analiz sonuçlarının değerlendirilmesinde doğru sonuçlar elde edilmesi açısından çok önemlidir. Her tarihi yapı kendine özgü duvar ve taşıyıcı özellik taşıdığından yapının taşıma gücü ve diğer parametreleri için başlangıçta bir değer kabul etmek mümkün değildir. Bunun için de duvar deneyleri yapmak masraflı ve zaman alıcıdır. Yapının bu parametrelerinin belirlenmesinde en kolay yöntem ivme ölçerler aracılığı ile yapılan deneysel çalışmadır. Operasyonal Modal Analiz (OMA)' de denilen bu yöntem yapıların serbest ve zorlanmış titreşimlerinin deneysel yollarla bulunup, yapının mod şekillerinin belirlenmesinde kullanılmaktadır. Doğru bir analiz yönteminin ve analizde ele alınan parametrelerin doğru kullanılması açısından OMA çok önemlidir. Bu çalışmada Yıldız Teknik Üniversitesi, Davutpaşa Yerleşkesi' nde bulunan tarihi Otağ-ı Humayun binasının titreşim ölçerlerle bina periyotlarının bulunması ve binanın üç boyutlu nümerik modelinin bilgisayar programı ile hazırlanarak çözülmesi ile elde edilen modların karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bina üzerinde İvme ölçerlerle yapılan ölçümler sonucu elde edilen değerler Artemis adlı bilgisayar programına yüklenmesi ile deneysel olarak bina modları elde edilmiştir. Daha sonra üç boyutlu yapı nümerik modeli Etabs programı ile, yapı bileşenlerine uygun malzeme ve yine bu malzeme cinslerine uygun kesit özellikleri kullanılarak çözülmüş ve nümerik modlar elde edilmiştir. Elde edilen deneysel ve nümerik modlar karşılaştırılmış, sonuçlar değerlendirilmiş ve bu modların doğru tayinleri için nümerik modellemede dikkat edilmesi gereken konular rapor olarak sunulmuştur.