Tarihi kent merkezlerinin planlanması ve tasarımına yönelik bir model önerisi: Gaziantep örneği

Bu çalışmada, Gaziantep tarihî kent merkezi boyutunda koruma ve geliştirme stratejilerinin belirlenmesi, mekânsal ve algısal organizasyonu güçlendirecek, bu alanlarda ileride yapılacak kentsel tasarım ve yayalaştırma çalışmalarına yön verecek bir tasarım çerçevesinin oluşturması amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda; kent, kent kimliği ve kentsel mekân gibi konuyla ilgili temel kavramlar, tarihsel bir süreç içerisinde ele alınarak tanımlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde söz konusu kuramsal temeller ışığında kent ile tarihî kent merkezi arasındaki mekânsal ilişkiler analiz edilmiş ve bu ilişkileri geliştirici öneriler sunulmuştur. Çalışmanın diğer bölümünde ise; yapı, sokak ve meydanların fiziksel özelliklerini belirleyebilmek için, tipoloji çalışması yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda, belirlenen kent kimlik öğelerinin özgünlük durumu ile alanda yapılan gözlem ve incelemeler sonucunda, çalışma alanı sınırları içerisinde; koruma, koruma ve sağlıklaştırma, yeniden canlandırma ve geçiş bölgesi olmak üzere dört müdahale bölgesi belirlenmiştir. Çalışmanın son bölümünde, tarihî kent merkezi ve yakın çevresinin mekânsal ilişkileri analiz edilmiştir. Yapılan bu analiz sonucunda, mekânsal sorunların çözümüne yönelik müdahale bölgelerinde belirlenen politikalar göz önüne alınarak; özel ilgi odakları (ÖA), stratejik öncelikli alanlar (SÖA) ve kentsel alt odaklar (KAO) önerilmiştir. Çalışma kapsamında mekânsal modellerin analizinde mekân dizimi (Space Syntax) yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada yapılan analizler sonucunda geliştirilen öneriler doğrultusunda, kentsel alanın bütünlük değerinin ortalama 3850' den, %39 artarak ortalama 5370'e yükseldiği; tarihî kent merkezinin ortalama bütünlük değerinin ise %89'luk bir artış gösterdiği ortaya konulmuştur.