Tarihsel süreç içerisinde Osmanlı esnaf loncaları

ÖZET Bilindiği gibi bir ekonomide üretim oldukça önemlidir. Özellikle geçmişten günümüze yaşanan ekonomik krizler sonrasında yapılması gerekenler dikkate alındığında, üretimin önemi daha da fazla ortaya çıkmıştır. Hammaddelerin elde edilmesinden mamul mallara ulaşılıncaya kadar üretim sürecinde yaşananlar, üretim maliyeti, üretimin kalitesi, sarış sonrası hizmetler bir bütünlük oluşturmaktadır. Ticaretin günümüzdeki kadar olmasa da oldukça önemli olduğu Osmanlı İmparatorluğu topraklarında, üretimi gerçekleştiren esnaf loncalarının incelendiği bu çalışmada, söz konusu loncaların bu bütünlüğü nasıl gerçekleştirdiği anlatılmaya çalışılmıştır. Osmanlı esnaf loncaları şüphesiz sadece üretimi gerçekleştiren kuruluşlar değildi. Loncalar, ekonomik kaygıların yanısıra üyelerin genel sorunları ile ilgilenmişlerdi; çünkü loncalar için sosyal kaygılar önem taşımaktaydı. Merkezi yönetimin yüklediği ek yükümlülükler sonucunda toplumda üretimi gerçekleştiren örgütlü kurumlar olmanın ötesinde yönetsel bir işlev de kazanmışlardı. Dayanışma anlayışı çerçevesinde örgütlenmiş olan bu kuruluşlar için özellikle üretimin kalitesi çok önemliydi. Bunun gerçekleştirilebilmesi için kaynağım geleneklerin oluşturduğu sıkı kurallar uygulanmaktaydı. Ayrıca bu uygulamalarda fazlaca bir esneklik söz konusu değildi. Kaliteyi ve varolan yapılarını korumak amacıyla uyguladıkları bu sıkı kurallar, geçen zamanla birlikte statükocu yapılarının değişim sürecine uyum sağlamasını engellemiştir. Dolayısıyla Osmanlı loncaları sanayi üretimi aşamasına geçememiştir. İşte bu nedenlerle Osmanlı esnaf loncalarının tarihsel süreç içerisindeki gelişiminin incelenmesi önemlidir. Böylece, kaçınılmaz olan değişim sürecinin gerisinde kalındığında ya da bu süreç tamamen dışlandığında bir toplum için ne gibi sonuçların ortaya çıkacağı anlaşılabilir. Bu çalışmada Osmanlı esnaf loncaları, tarihsel bir süreç içerisinde ayrıntılı şekilde tanıtılmaya çalışılmıştır.