Tarihselcilik ve Kur'ân ilimleri

Tarihselcilik Batı'da, Hıristiyanlığın karşı karşıya kaldığı sorunları çözmek amacıyla geliştirilmiş bir yöntemdir. Kutsal kitapları anlamak için kullanılan bu yöntem İslâm âlemine taşınmış ve Kur'ân'a da uygulanmıştır. Bu çalışmada tarihselciliğin anlam alanına tekabül eden kavramlar, tarihselciliğin doğuşu ve gelişimi, tarihselciliğin kullandığı hermeneutik yöntemi, İslâm dünyasına girişi ve Kur'ân'a uygulanması konuları incelenmiştir. Tarihselciliği ortaya çıkaran ve onu dinî alana çeken modernizm de tarihselcilik açısından değerlendirilmiştir. Tarihselciliğin İslâmî kaynaklara uygulanması ilk olarak oryantalistler tarafından gerçekleştirildiği için oryantalizm konusu ve onun tarihselcilikle irtibatı ele alınmıştır. Çalışmamızda tarihselciliğin Kur'ân'a uygulanması önerisini İslâm Dünyasında ilk olarak gündeme getiren Fazlur Rahman'ın bu alandaki eserleri de incelenmiştir. Tarihselciliğin temsilcilerine önder olması ve bu hususta kendine özgü bir yöntem geliştirmesi hasebiyle kendisinin görüşleri değerlendirilmiştir. Tarihselciliğin Kur'ân'a uygulanması esnasında Kur'ân ilimlerinin bazıları dayanak gösterilmiştir. Kur'ân ilimlerinden "Nâsih-Mensûh, Nüzûl sebepleri, Kur'ân Kıssaları" konuları tarihselcilik bağlamında ele alınmış, bu ilimlerin tarihselciliğe mesnet olabilme imkânı değerlendirilmiştir. Ayrıca Kur'ân tarihselcilerinin atıfta bulunduğu önemli bir merci de Hz. Ömer'dir. Hz. Ömer'in yapmış olduğu bazı uygulamalar modern bir yoruma tabi tutularak tarihselcilikle irtibatlandırılmış ve buna dayanarak Kur'ân'ın hükümlerinin bu çağda değiştirilebileceğine delil gösterilmiştir. Bu çalışmada, bahsi geçen Kur'ân ilimlerinin tarihselciliğe mesnet olabilme imkânı ortaya konulmuştur. Sonuçta ise, tarihselcilik Kur'ân'a tatbik edildiği takdirde ne gibi sorunlarla karşılaşılabileceği ve bu uygulamanın yol açacağı durumlar belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tarihsellik, Tarihselcilik, Hermeneutik, Modernizm, Oryantalizm, Kur'ân İlimleri