Tarımsal katma değerin belirleyicileri: OECD ülkeleri örneği

Son dönem gelişmelerinin ışığında önemi ön plana çıkan tarım sektöründe bağımlılığı azaltmak ve katma değeri arttırmak ülkelerin ilk sıraya koyduğu hedeflerden biri haline gelmiştir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı OECD ülkelerinde tarımsal katma değeri belirleyen unsurları ele almak ve bunların tarımsal katma değerin gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) içindeki payı üzerindeki etkilerini incelemektir. 35 OECD üyesinin dikkate alındığı çalışmada 2003-2019 dönemi için, hükümet politikalarının etkinliği ile üretim tekniğinin tarımsal katma değer üzerindeki etkileri panel veri analiz yöntemi ile incelenmiştir. Uygulanan politikaların etkinliği "hükümet etkinliği indeksi" ile temsil edilirken, üretim tekniği "ekonomik karmaşıklık indeksi" ile temsil edilmiştir. Analizde yer alan diğer bağımsız değişkenler olarak da tarımsal istihdamın payı, tarımsal ihracat ve tarımsal destekler dikkate alınmıştır. Çalışmada ilk olarak değişen varyans, otokorelasyon ve birimler arası korelasyon testlerinden yararlanılarak modelde herhangi bir sapma olup olmadığı belirlenmiştir. Ardından sabit etkiler modeli ve rassal etkiler modeli arasında tercih yapabilmek adına Hausman testi kullanılmıştır. Son olarak da dirençli standart hataları kullanan sabit etkiler ile model tahmin edilmiştir. Bulgular, hükümet etkinliği indeksi ile tarımsal istihdamın payının OECD ülkelerinde GSYH içinde tarımsal katma değerin payını arttırdığını ancak ekonomik karmaşıklık indeksi, tarımsal destek ve tarımsal ihracattaki artışın ise tarımsal katma değerin payını azalttığını göstermiştir. OECD üyelerinin gelişmiş ve gelişmekte olan ülke olarak ayrılıp karşılaştırıldığı analizlerde ise söz konusu etkilerin iki farklı ülke grubu için farklı olduğu sonucuna varılmıştır.