Tasarım hakkı ve tasarım hakkının hükümsüzlüğü

Tasarım, fikri çalışmanın sonucu ortaya çıkan bir ürünün tamamı veya bir parçası üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade etmektedir. Bu tanım çerçevesinde tasarım, kısaca bir ürünün görünümü olarak tanımlanabilir. Tasarım kavramı, yetmiş yıl gibi uzun bir süredir Hukukumuzda bilinmekle birlikte bu konudaki ilk özel düzenlemeye 1995 yılında mevzuatımızda yer verilmiştir. Bu süreç içinde tasarımlar, Türk Ticaret Kanunu' nun haksız rekabet hükümleri ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde korunmaya çalışılmıştır.Bir tasarımın 554 sayılı KHK çerçevesinde korunabilmesi için yeni ve ayırt edici nitelikte olması, ilgili ürünün teknik zorunluluğun sonucunda ortaya çıkmış olmaması, kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı olmaması ve tasarım üzerindeki hakkın gerçekten o tasarımı ortaya çıkaran hak sahibine ait olması gerekir. Bu özellikleri taşımayan tasarımlar, Türk Patent Enstitüsü' ne başvuru esnasında itiraz gelmediği sürece inceleme yapamadığından tescil edilebilmektedir. Bu durumu göz önüne alan yasa koyucu, tasarımın hükümsüzlüğü müessesesini düzenlemiştir. 554 sayılı KHK' nın 43'üncü maddesinde düzenlenen hükümsüzlük sebeplerinin varlığı durumunda tasarımın hükümsüzlüğüne ancak mahkeme tarafından karar verilebilecektir. Koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabilen hükümsüzlük davasında verilen kararlar, uygulanmış mahkeme kararları ve sözleşmeler haricinde geriye etkili olup herkese karşı ileri sürülebilecektir.Anahtar Kelimeler : Tasarım Hakkı, 554 sayılı KHK, Tasarım Hakkının Hükümsüzlüğü