Tasarım ilkelerinden uygunluk ve seramik sanatındaki yeri

ÖZET TASARIM İLKELERİNDEN UYGUNLUK VE SERAMİK SANATINDAKİ YERİ Tasarım öğeleri; nokta, çizgi, ışık, leke, doku, ton değeri, renk, yüzey, mekân, biçim, form ve strüktürdür. Tasarım ilkeleri ise tekrar, zıtlık, denge, yön, uygunluk (armoni), koram (hiyerarşi), egemenlik ve birliktir. Güzel sanatlar eğitiminin temelini oluşturan bu öğe ve ilkeler bu çalışma kapsamında farklı sanat disiplinlerinde incelenmiş ve örneklerle açıklanmıştır. Uygunluk, bütünü oluşturan birimler arasındaki uyum ve ahenk olarak tanımlanmaktadır. Bu uyum birimlerin birbirleri ile olan ilişkileri çerçevesinde değerlendirildiğinde açıklanması mümkün olabilir. Bu ilişki nokta, renk, doku ile bazen de tekrar, denge, koram gibi tasarım öğe ve ilkeleri kullanılarak sağlanabilir. Uygunluk, iki veya daha fazla birimin bir araya gelerek bir bütünü oluşturmaları ve o bütün içerisinde erimeleri olarak tanımlanabilir. Uygunluk ilkesi, fiziksel, hizmet, biçim ve üslup uygunluğu olarak sınıflandırılmaktadır. Fiziksel uygunluk, bütünü oluşturan parçaların biçim, ölçü, renk, değer, doku, yön ve aralıkları arasındaki benzerliklere dayanan birlikteliktir. Hizmet uygunluğu, fiziksel olarak benzerlik göstermeseler de, kullanım ve düzenleme bakımından ilişki kurulan birlikteliklere denir. Biçim uygunluğu, işlevsel açıdan ilgileri olmadıkları halde biçimsel olarak uygunluk gösteren birlikteliklerdir. Üslup uygunluğu, sanatçının sanat görüşüne, sanatsal üretimine ve üretimi gerçekleştirirken kullandığı sanat diline kadar geniş bir yelpazede değerlendirilebilinir. Eseri oluşturan öğelerin kendi içlerindeki uyum ve sanatçının eserleri arasındaki tarz bütünlüğü üslup uygunluğunun iki farklı temel alanını oluşturmaktadır. Seramik, ateşin bulunup insanların yerleşik yaşama geçmelerinden itibaren kullanım eşyası ve sanat eseri olarak kendisine yer bulmuştur. Seramik nesnelerin en belirleyici özellikleri, pişirim öncesi şekillendirilebilme özelliği, pişirim sonrası ise elde ettikleri mukavemetidir. Bu tez kapsamında, seramiğin iki temel alanı olan endüstriyel ve sanat seramiği disiplinlerinde uygunluk ilkesi ile ilişkileri irdelenmiş, örneklerle açıklanmıştır. Uygunluk ilkesi perspektifinde modern ve geleneksel yöntemler birlikte kullanılarak estetik ve görsel algılara hitap eden seramik uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Endüstriyel ve sanatsal seramik tasarımlar bu ilke ve öğeler doğrultusunda yapıldığında, tez çalışmasının tasarımcılara kaynak olabileceği umut edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Tasarım, Uygunluk, Seramik, Sanat, Armoni.