Tasarım ilkelerinin kompozisyon üretiminde kullanımı ile tasarım dilinin öğrenilmesi üzerine bir vaka çalışması

Kompozisyon tasarımı tasarım ilkelerini içeren görsel tasarım bilgisinin bilişsel anlamda geliştirilip uygulanabilir tasarım bilgisine dönüştürülmesi ile mümkün olmaktadır. Bu noktada tasarım dilinin öğrenilmesinde, dil bilgisi (gramer) kurallarını temsil ettiği düşünülen görsel tasarım ilkelerinin kompozisyon üretimindeki güçlük düzeylerinin incelenmesi ve söz konusu görsel tasarım ilkeleri bilgilerinin uyarlanabilirlik süreçlerinin araştırılması son derece önem arz etmektedir. Tez çalışmasının amacı; (1) tasarım dilinin öğrenilmesinde, dil bilgisi (gramer) kurallarını temsil ettiği düşünülen görsel tasarım ilkelerinin kompozisyon üretimindeki güçlük düzeylerini araştırmak ve (2) görsel tasarım ilkeleri bilgilerinin uyarlanabilirlik sürecini irdelemektir. Araştırma kapsamında mimarlık öğrencileriyle iki aşamadan oluşan tasarım deneyleri gerçekleştirilmektedir ve seçilen öğrenci gruplarının görsel tasarım ilkelerine ilişkin kavramlarla tanıştırılmadan önceki tasarım başarım düzeyleri ile görsel tasarım ilkelerine dair kuramsal bilgi edinimi sonrası tasarım başarım düzeyleri; ikili karşılaştırma yöntemi ile karşılaştırılmaktadır. Mimarlık öğrencilerinin temel tasarım eğitimi almadan önce görsel tasarım ilkelerine dair bilgilerini kompozisyona uyarlama eğilimleri değerlendirildiğinde baskınlık, asimetri, simetri, zıtlık hareket ve vurgu ilkelerine dair tasarımda başarılı biçimde uyarlayabilecekleri kuramsal bilgiye eş bir kavramsal bilgi düzeyi ile tasarım eğitimine başladıklarını söyleyebilmek mümkündür. Mimarlık öğrencilerinin temel tasarım eğitimi aldıktan sonra görsel tasarım ilkelerine dair bilgilerini kompozisyona uyarlama eğilimleri değerlendirildiğinde tekrar, ritim, denge, birlik, çeşitlilik ve ahenk ilkelerine dair kompozisyon üretim başarım düzeyleri yüksek öğrenci sayılarında bir artış olduğu anlaşılmaktadır. Ancak öğrencilerin bilişsel örüntülerinin tasarım dilinin öğrenilmesi açısından yeniden yapılandırıldığının istatistiksel olarak anlamlı olduğu anlaşılan ilkeler sadece birlik ve çeşitlilik olarak ölçümlenmektedir.