Tavşan karotid arterlerinde yapılan anastomozlarda pentoksifilin maddesinin intimal hiperplazi ve endotelyal proliferasyon üzerindeki inhibitör etkisinin araştırılması

Amaç: Vasküler girişimler sonrası gelişebilen restenoz üzerinde intimal hiperplazi ve düz kas hücre proliferasyonun büyük etkisi vardır. Tıkayıcı arter hastalıklarının tedavisinde rekonstruksiyon oldukça sık kullanılan girişimlerden biridir. Günümüzde bu tarz girişimlerin başarısı spontan tromboz gelişimi veya stenoz oluşumu nedeni ile beklenenden daha azdır [1,2]. Vasküler rekonstruktif girişimlerden sonra akut trombüs oluşumunun önemli bir rol oynadığı ani tıkanmanın tersine, geç dönemdeki daralma veya restenozda düz kas hücre migrasyonu, proliferasyonu ve ekstrasellüler matriks birikimi sonucu oluşan neointimal hiperplazi önemli rol oynamaktadır [1,3,5]. Hiperplazik intimal kalınlaşma, arterlerin hemodinamik strese karşı normal adaptif bir özelliği olduğu kadar, arteriyel injurilerin iyileşmesinin de karakteristik bir özelliğidir [3]. Bu yüzden biz de, tavşanlarda karotis arterinde yapılan anastomozda pentoksifilinin intimal hiperplazi ve düz kas hücre proliferasyonu üzerine etkisini araştırdık.Materyal ve Metod: Çalışmamızda randomize olarak seçilen ortalama 2-3 kg ağırlığında 18 adet Yeni Zelanda tipi erkek tavşan kullanıldı. Tavşanlar 3 gruba ayırıldı. Tüm gruplardaki tavşanlara uygun pozisyon verilerek, sağ vertikal boyun insizyonu yapıldı. Sağ karotis arterleri transekte edilerek 8/0 polipropilen sütür kullanılarak tek tek sütür tekniği ile anastomoz yapıldı. Grup 1 (6 tane) tavşanlara herhangi bir ilaç verilmedi. Grup 2 (6 tane) tavşanlara toplam 7 gün 100 mg/kg/gün dozunda subkutan pentoksifilin verildi. Grup 3 (6 tane) tavşanlara 21 gün boyunca 100 mg /kg/ gün dozunda pentoksifilin verildi. Tüm gruplardaki tavşanlar 28. günün sonunda anastomoz yapılan karotid arter segmenti ve karşı taraf karotid arter çıkartılarak incelenmek üzere Histoloji laboratuarına gönderildi. Hazırlanan preparatlar ışık mikroskopisinde incelendi. Ayrıca elde edilen görüntüler digital görüntü analiz programı ile incelenerek lümen çapı, lümen alanı, intima-media alanı oranı hesaplanarak sonuçlar değerlendirildi. Hazırlanan parafin dokulardan seri kesitler alındı. Bu seri kesitler fotoğraflanarak bilgisayar ortamına aktarıldı. Reconstruct 1.0.9.9 (JC Fiala) programı ile intima ve media kalınlıkları ölçülerek kesitler üç boyutlu hale getirildi.Bulgular: Yapılan seri kesitlerde lümen çapı açısından Grup 3'ün ortalama lümen çapı Grup 2 ve Grup 1'in ortalama lümen çapından daha büyük bulunmuş ve bu fark Grup 1 ile Grup 3 arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmış olup (P= 0.000) Grup 2 ile Grup 3 arasında istatistiksel anlamlı bir fark yaratmamıştır. Grup 2'nin lümen çapı Grup 1'e oranla daha büyük bulunmuş olup her iki grup arasındaki bu fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (P = 0.000). Lümen alanı açısından değerlendirildiğinde Grup 3'ün ortalama lümen alanı Grup 1 ve Grup 2'den daha geniş bulunmuş olup bu fark Grup 1 ile Grup 3 arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmış (P< 0.005) olmasına karşılık Grup 2 ile Grup 3 arasında istatistiksel anlamlı bir fark yaratmamıştır. Grup 2 `nin ortalama lümen alanı Grup 1'den daha geniş bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (P<0.005). Seri kesitler intima kalınlığı açısından değerlendirildiğinde Grup 3'ün intimal kalınlığı Grup 2 ve Grup 1'den daha ince bulunmuş olup bu fark Grup 1 ile Grup 3 arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark yaratmış (P= 0.000) olmasına karşılık Grup 2 İle Grup 3 arasında istatistiksel anlamlı bir fark yaratmamıştır. (P= 1.000) Grup 2'nin intimal kalınlığı Grup 1'e oranla daha ince bulunmuş olup bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (P = 0.000). İntima / media oranı açısından seriler değerlendirildiğinde Grup 1'in İntima / media oranı Grup 2 ve 3'den daha büyük bulunmuş olup bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Grup 3 < Grup 1 (P = 0.000) Grup 2 < Grup 1 (P < 0.005) Grup 2'nin İntima / media oranı Grup 3 ile karşılaştırıldığında daha geniş bulunmuş olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (P =1.000). Tavşanların karşı taraflarından alınan karotislerin lümen çapları, lümen alanları ve intima-media alan oranları açısından istatistiksek olarak fark yoktur.Sonuç: Pentoksfilinin, vasküler girişimlerden sonra meydana gelen intimal hiperplazi ve düz kas hücre proliferasyonunun engellenmesinde yararlı bir ajan olarak kullanılabilineceğidir.Anahtar Kelimeler: Pentoksifilin, İntimal hiperplazi, Düz kas hücre proliferasyonu, Anastamoz, Tavşan.