TCDD (Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları) nin durumu ve mali yapısı

Tez, Türkiye'de ulaştırma sektöründe demiryollarını ayrıntılı bir şekildeele alıp incelemektedir. Tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümdeTürkiye'de demiryollarının gelişimi ve önemi üzerinde durulmaktadır. Osmanlımparatorluğu'ndan devir alınan demiryollarına cumhuriyet dönemindeyapılan yatırımlar incelenmektedir. Bu incelemede, 1950'lere kadar diğerulaşım alt birimlerinden demiryollarına daha fazla yatırım yapıldığı, butarihten sonra da özellikle karayollarına daha fazla yatırım yapıldığı ortayaçıkmaktadır. Bu sebeple de demiryollarının çok geri kaldığının tespitiyapılmaktadır.İkinci bölümde kurumun günümüzdeki durumu ve Türkiyeulaştırmasındaki yeri üzerinde durulmaktadır. Bu bölümde TCDD'nin hukukiyapısı, personel ve organizasyonu, çeken çekilen araçların durumu veişletme faaliyetleri üzerinde durulmaktadır. Bu çerçevede, bugündemiryollarının ihtiyaç duyduğu yolların özellikleri çağın gereklerine göreuygun değildir. Mevcut demiryollu uzunluğu olan 10.984 km.nin, % 95'in detek hat işletmeciliği yapılmakta olup, tek hatlı yol uzunluğu 8.257 km.dir.Yollarımızın ancak % 5' i çift hatlıdır. Şebekenin % 25'i standart dışı eğimesahiptir. Toplam yol uzunluğu içerisinde elektrikli hatların oranı %21, sinyallihatların oranı ise %24'tür. Standart dışı kurp yarıçapı toplam demiryoluuzunluğunun % 34,1'ini oluşturmaktadır.Üçüncü ve dördüncü bölümlerde TCDD'nin mali yapısı, yük ve yolcutaşıma oranları incelenmektedir. Gelir gider dengesi, kâr zarar durumu vezaman içerisindeki gelişimi, işletmeye ilişkin mali yapısı ele alınmaktadır. Buçerçevede TCDD'nin sürekli zarar ettiği, geliri giderini karşılamaktan çok uzakolduğu, öz sermayesine ve aktiflerine oranla borçlarının çok yüksek olduğusonucuna varılmaktadır.Beşinci bölümde ise Türkiye demiryollarının diğer ülke demiryollarıylakarşılaştırılması yapılmaktadır. Türkiye'deki mevcut demiryolu uzunluğununülke yüzölçümüne ve ülke nüfus sayısı oranına göre diğer ülke demiryoluuzunluklarıyla kıyasladığımızda çok yetersiz olduğu görülmektedir.Türkiye'nin toplam demiryolu uzunluğu bugün onbin kilometre seviyesindeiken, diğer ülkelere nazaran olması gereken demiryolu uzunluğu bunun yedihatta on katı kadar olması lazımdır. Dolayısıyla mevcut hatla hem yük hemde yolcu taşımacılığında istenilen seviyelerin çok çok gerisinde bir taşımacılıkhizmeti verilmektedir. Bugün tüm ulaşım sistemleri içerisinde demiryollarınınpayı toplam yük taşımacılığında %5, yolcu taşımacılığında ise ancak %2'lerseviyesindedir.