Tedarik zinciri süreç kategorilerinin belirlenmesi ve kategorilerin performans üzerindeki etkisi

Tedarik zinciri alanı kavramın ilk kez kullanıldığı 1980'li yıllardan itibaren sürekli değişim göstermektedir. Yeni iş modellerinin ortaya çıkması, işletmelerin artan oranda farklı coğrafyalarda yapılanmalara gitmeleri ve e-ticaret gibi katalizör teknoloji ve yöntemler ile tedarik zincirleri de sürekli değişime gitme ihtiyacı duymaktadır. Bu çalışmada işletmeler arası, yönetmesi zor ve karmaşık tedarik zinciri faaliyetleri ile ilgili anlayışa katkıda bulunmak amacıyla farklı sektörlerden tedarik zinciri süreçleri incelenerek bir tedarik zinciri süreç kategorizasyonu yapılmıştır. Sonrasında bu kategorizasyon ve literatürden hareketle e-ticaret faaliyeti yürüten işletmelerde tedarik zinciri süreç kategorilerinin tedarik zinciri performansına etkisi araştırılmıştır. Kalitatif ve kantitatif tekniklerin bir arada kullanıldığı araştırmada öncelikle farklı sektörlerden yöneticiler ile derinlemesine görüşme tekniği ile elde edilen veriler MAXQDA yazılımı ile içerik analizine tabi tutulmıştur. Gerçekleştirilen analiz sonucunda 7 tedarik zinciri sürecinden oluşan bir kategorizasyon ortaya konmuştur. Bu süreçler; proje yönetimi, talep ve sipariş planlama, kategori ve ürün yönetimi, üretim planlama ve üretim, satınalma ve tedarik, lojistik ve son olarak tedarikçi ilişkileri ve işbirliği yönetimi sürecidir. Ayrıca bu aşamada 3 farklı sektörel tedarik zinciri grubu tanımlanmıştır. Bunlar proje temelli, imalat temelli ve perakende/toptan/e-ticaret temelli tedarik zincirleridir. Bu aşamadan sonra e-ticaret faaliyeti yürüten işletmelerde tedarik zinciri performansı, kavramsal bir model yardımıyla incelenmiştir. Kavramsal modelde yer alan değişkenler; "müşteri sipariş karşılama", "kategori yönetimi", "tedarikçi performans yönetim sistemi", "tedarik ağ yapısı", "tedarik zinciri izleme (kontrol)" ve "tedarik zinciri entegrasyonu" bağımsız değişkenler olarak belirlenmiş olup, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkileri araştırılmıştır.