Tefsirde İsrâiliyatın kullanımı: Kadının yaratılışına dair rivâyetler

İsrâiliyat rivâyetleri, Hz. Peygamber döneminden itibaren Tefsir ilmi içerisinde yer almakta ve sonraki dönemlerde bu rivâyetler yaygınlık kazanmaktadır. Bununla birlikte isrâiliyatın kaynak olarak kullanılıp kullanılamayacağı meselesi ulemâ tarafından tartışıla gelmektedir. Tarihî süreç içerisinde bu rivâyetlerin kabulüne ve reddine dair farklı kanaatlerin oluştuğu dikkatleri çekmektedir. Bu çalışmamızda temel amacımız; "Kadının/Havva'nın Yaratılışı" konusu özelinde isrâiliyatın tarihçesini çıkartmak ve tarihsel süreçte yaşanan paradigma değişimlerine dikkat çekmektir. Çalışmamızın birinci bölümünde isrâiliyat kavramına dair malumatlar verildikten sonra İbn Kesîr öncesi dönem isrâiliyat açısından tasvir edilmektedir. Bu dönemde isrâiliyat rivâyetlerinin Tefsir faaliyetinin bir imkânı olarak yaygın bir şekilde kullanıldığı ve ender olarak rastlanan eleştirilerin ise sistematik olmadığı ortaya konulmaktadır. İbn Kesîr ile birlikte yaşanan epistemik kırılma ve sonrasının ele alındığı ikinci bölümde ise; Kitâb-ı Mukkades'ten sistematik nakillerin başladığı, rivâyet tefsiri geleneğinin takipçisi bazı müfessirlerin bu rivâyetleri nakletmeye devam ettiği ve İbn Kesîr ile birlikte yaşanan kırılmanın etkilerinin bu dönemde fazla görülmediği tespit edilmiştir. Modern döneme gelindiğinde ise bu rivâyetlerin eserlerde tenkit amaçlı yer aldığı ve isrâiliyat rivâyeti naklinin yerini sistematik Kitâb-ı Mukaddes nakillerine bıraktığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın neticesinde tarihî süreç içerisinde müfessirlerin rivâyetlere yaklaşımlarında müfessirlerin hadisçi, tarihçi, vâiz, kelâmcı, fıkıhçı, mutasavvıf kimliklerinin; ilim aldıkları kaynakların ve yöntem olarak takip ettikleri tefsir metodunun belirleyici olduğu anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: İsrâiliyat, Yaratılış, Havva, Kaburga Kemiği Kitâb-ı Mukaddes.