Tek parti döneminde kadın milletvekillerinin seçimi (1923-1946)

Türkiye'de hâlâ varlığını sürdüren yaygın kanının aksine, kadınlar hakları içinköklü bir mücadele vermişlerdir. Kadın hareketi ilk kez, Tanzimat dönemindebaşlamış, II. Meşrutiyet döneminde örgütlü bir güç haline gelmiş, Cumhuriyetdöneminde ivme kazanmıştır. Bu dönemde kurucu iktidar ?sınıfsız, imtiyazsız bir kitleyaratma? hedefiyle simgelenen ideolojik algısıyla, toplumda ortaya çıkabilecekayrışmaları önlediği gibi kadınların hak mücadelelerine de izin vermemiştir.Kadınların, sosyal, ekonomik ve siyasal hakları için uğraşlarını aşırı, radikal vezamansız bulmuş, bu hakların zamanı geldiğinde kendilerine verileceğini söyleyerekkadın hareketlerini bastırmıştır.Bu çalışma, tek parti dönemi boyunca kadın parlamenterlerin, yükseksayılabilecek bir oranda (%4) mecliste temsil olanağına sahip olması ve 1946'da çokpartili düzene geçilmesiyle, paradoksal bir biçimde, kadın temsilcilerin meclistekioranlarının ülke demokratikleştikçe gözle görülür bir şekilde düşmesinden hareketleiki dereceli seçim sisteminin bu yüksek oran üzerinde etkili olduğu yargısına vekadınlara demokrasiyi ve modernleşmeyi simgeleme rolünün atfedildiği olgusunaulaşmaktadır. Demokratik bir seçim sisteminden oldukça uzak iki dereceli seçimsistemi ile ilk kadın parlamenterlerin siyasal hayatlarında aday olmak için yarışmakgibi bir kaygıları olmamıştır. Dolayısıyla meclis içi faaliyetlerinde de aktif bir tartışmacıolamadıkları, seçkinci yapıları sonucunda ülke sorunları ve kadın sorunlarından uzakoldukları vargısıyla son bulmaktadır.Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm cumhuriyet öncesi vecumhuriyet sonrası dönemde Türkiye'de kadın hareketlerinin ortaya çıkışı ve gelişimiile ilgilidir. Buradaki amaç, Türkiye'de kadın hareketlerinin varlığını ve kadınların eldeetmiş oldukları kazanımları ortaya koymaktır.İkinci bölüm, 1923-1946 yıllarını kapsayan Tek parti döneminin genel siyasalözellikleri; kuruluşu, gelişmesi, ideolojisi ve dönemin seçim sitemi ile ilgilidir.Üçüncü bölüm, ilk kadın parlamenterlerin biyografik özellikleri ve parlamentoiçi faaliyetlerinin incelendiği bir bölümdür.