Tekelerde sulandırıcılara farklı oranlarda royal jelly (arı sütü) ilavesinin spermanın dondurulabilirliği ve fertiliteye etkisi

Bu çalışmada, Tris yumurta sarısı ve Tris soya lesitini temelli sulandırıcılara farklı konsantrasyonlarda arı sütü (AS) ilavesinin sperma kalitesi ve fertilite üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Sperma 5 baş Damascus tekesinden elektroejakülatör ile toplandı. Miktarı 0,5 ml'den fazla, motilitesi en az %70 ve ml'de en az 1,5 milyar spermatozoon yoğunluğuna sahip ejakulatlar birleştirildi ve 1x109/ml motil spermatozoon bulunacak şekilde sulandırıldı. Sperma 4 saat ekilibrasyon sonrasında payetlere çekilerek donduruldu. Fertilite değerlendirmeleri için intravajinal süngerlerle senkronize edilen 150 baş keçi, en iyi spermatolojik kaliteye sahip gruplarla transservikal olarak tohumlandı. Hayvanların gebelik muayeneleri tohumlamadan sonraki 21. ve 50. günlerde yapıldı. Sulandırılmış ve soğutulmuş spermada, Tris-YS sulandırıcısında motilite ve membran bütünlüğü en düşük %1 AS grubunda saptandı (P<0.05). Soğutulmuş spermada anormal spermatozoon oranı bakımından deneme gruplarında %1 AS grubu en yüksek iken %0,25 ve 0,50 AS grupları en düşük olarak belirlendi (P<0.05). Sulandırma ve soğutma sonrasında osmolalite her iki sulandırıcı grubunda da AS oranı arttıkça belirgin şekilde azaldı (P<0.05). Tris-YS sulandırıcısında ekilibrasyon sonrasında membran bütünlüğü en düşük %1 AS grubunda saptanırken diğer gruplar benzer bulundu. Dondurup çözdürme sonrasında sulandırıcılarda %1 AS gruplarında en düşük motilite, canlılık ve membran bütünlüğü saptanırken %0,25 ve %0,50 AS grupları ile kontrol grubu benzerdi. Sağlam akrozom oranı bakımından Tris-YS ve Tris-SL sulandırıcılarında en yüksek oran %0,50 AS grubunda, en düşük oran %1 AS grubunda belirlendi (P<0.05). Dondurup-çözdürme sonrasında %0,50 AS ilaveli Tris-SL grubu, Tris-YS grubuna kıyasla daha yüksek sağlam akrozom oranına, %0,75 AS ilaveli Tris-YS grubu ise Tris-SL grubuna göre daha yüksek plazma membran bütünlüğüne sahip bulundu (P<0.05). Tris-YS ve Tris-SL sulandırıcılarında kontrol ve deneme grupları arasında gebelik ve embriyonik kayıp oranları bakımından fark bulunmadı (P>0.05). Sonuç olarak, Tris-YS ve Tris-SL sulandırıcılarına yapılan arı sütü ilavelerinin Damascus teke spermasının dondurulmasına sağlam akrozom oranı dışında bir alternatif üretmediği ve fertilite açısından olumlu bir etkisinin olmadığı kanaatine varıldı.