Kültür ve sanat bağlamında soyutlama eğilimi

Kültür ve Sanat Bağlamında Soyutlama Eğilimi" konulu bu tez çalışmasında "soyutlama" bir eğilim olarak incelenmek üzere seçilmiştir çünkü insanın hem psikolojik yapısında hem de fiziksel yaradılışında var olan bir refleks olduğu ön kabulüyle yola çıkılmıştır. Temel mantık yürütme de dahil olmak üzere tüm düşünsel eylemler ile üretim biçimleri de "soyutlama eğilimi" ile gerçekleşmektedir. Soyutlama kavramı, temsil, tasvir ve taklit başlıklarıyla ele alındığında farklı çerçeveler ortaya çıkmıştır. Dil, gösterge ve göstergebilimin temelinde de soyutlamanın olduğu görülmüştür. Wilhelm Worringer'in "Abstraction und Einfühlung" çalışması ışığında, özdeşleyim ile soyutlama kavramları günümüz dinamikleri üzerinden karşıt görüşlerle birlikte ele alınmıştır. Soyut resim bu çalışmanın odağında değilse de soyut sanatın koşulları ve kendi içindeki dönüşümleri "soyutlama" kavramının özümsenmesinde anlamlı görüldüğünden, 19. yüzyılın ortasından 2000 yılına kadar olan sanat yapıtlarındaki soyutlama eğilimleri üzerinde durulmaktadır. Soyutlamanın bir stil olarak algılandığı; soyutun yüceltildiği örnekler ile bir eğilim olarak fark edildiği örnekler arasındaki farklara değinilmektedir. Dönemlerin kendi içindeki toplumsal ve kültürel özellikleri de göz önünde bulundurularak, soyutlamanın bilinç dışı işleyen bir mekanizma olma özelliğinin vurgulanması amaçlanmıştır. 21. yüzyıl öncesi ışığında, 2000 sonrası olarak ele alınan "günümüz" sanatının çıkış noktalarına değinilerek; soyutlamanın bugün nasıl işlediği ele alınmıştır. Günümüzde soyut resmin geleneğiyle süren ama soyutlamayı kendine odak seçmemiş yapıtların peşine düşülmesindeki esas amaç, soyutlamaya dair zamansız bir anlam bulma amacıdır. Pentür geleneğinin dışında gelişen sanat pratiklerindeki soyutlama eğilimlerine de değinilerek; sanatçının içinde bulunduğu koşulların, motivasyon ve odağı gibi unsurların etkisi ele alınmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, soyutlamanın bir eğilim olarak tüm pratiklerde var olduğuna dair kesin bir yargıda bulunmak yerine, ilişkili kavramların çeşitli bağlamlarda ve örnekler ışığında incelenmesiyle kapsamlı bir araştırma çerçevesi sunmayı amaçlar.