Tenofovir alafenamide (TAF) içeren kitosan nanopartikülü formülasyonlarının hazırlanması, genotoksik ve mitotoksik etkilerinin araştırılması

Amaç: TAF, 2016 yılında kronik hepatit B tedavisi için onaylanan, nükleotid revers transktiptaz inhibitör grubu (NRTI) yeni bir ilaçtır. Bu çalışmada, TAF ilacını içeren kitosan nanopartiküllerinin hazırlanması, karakterizasyonunun yapılması, TAF ve kombinasyonlarının mitotoksik/genotoksik etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: 45 µM TAF ve kitosan nanopartikülü, altı gün süresince HepG2 hücrelerine uygulanmıştır. TAF ve kombinasyonlarının olası genotoksik/sitotoksik etkileri; mikronükleus (Mn), komet ve apoptoz testleri ile değerlendirilmiştir. Mitotoksik etkiler ise; mtDNA, mitokondriyal membran potansiyeli (ΔΨm), süperoksit anyonları ile ROS seviyelerinin belirlenmesi ve RYR1, PCK1, ATF2 gen ifadelerinin değerlendirilmesi ile incelenmiştir. Bulgular: Genotoksik testler bakımından Mn ve komet değerleri; TAF ve TAF içeren kitosan nanopartikül gruplarında yüksek bulunmuştur, komet testi açısından ayrıca kitosan grubu da yüksek olarak belirlenmiştir (p<0.05). mtDNA seviyesinin göstergesi olarak COXII gen ifadesi değişiklikleri TAF grubunda düşük bulunurken; kitosan ve TAF içeren kitosan gruplarında yüksek bulunmuştur (p<0.05). ΔΨm için TAF ve TAF içeren kitosan uygulama gruplarının kontrole göre azaldığı görülmüştür (p<0.05). Hücresel ROS seviyesi, tüm uygulama gruplarında yüksek bulunmuştur (p<0.05). Annexin V ile apoptoz testinde, gruplar arasında farklılık görülmemiştir. Mitokondri-nükleus sinyal yolağı ile ilişkilendirilen genlerden; ATF2'nin gen ifade seviyesi değişmemiştir. RYR1 gen ifadesinin kitosan ve TAF gruplarında azaldığı, TAF içeren kitosan grubunda ise arttığı görülmüştür. PCK1 gen ifadesinin ise; TAF grubunda arttığı, kitosan ve TAF içeren kitosan gruplarında azaldığı görülmüştür (p<0.05). Sonuç: TAF'ın çalışılan dozda HepG2 hücrelerinde genotoksik ve mitotoksik etkileri olduğu görülmüştür. Kitosan ve kitosan ile enkapsüle TAF'ın, birçok parametrede genotoksik ve mitotoksik etkisi bulunmamıştır. Anahtar Kelimeler: Genotoksisite, Hepatit B, HepG2, kitosan enkapsülasyonu, mitotoksisite, TAF.